ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਚ ਨਰ੍ਮਦਾऽਮਰਕਣ੍ਟਕੇ
ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵਿਤਸਤਾ ਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਕੇਦਾਰਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣਮ੍
ਕੇਦਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਵੀ ਉਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਕਾਲਃ ਪਾਪੇਨ੍ਧਨਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਕਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੁਕ੍ਤਿਦਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕਲਿਕ ਲ੍ਮषਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਭੋਗ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦਾਗ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਸਂਤਿ ਵੈ
ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਹਨ,
ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ।। 5.1.1.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੇਤਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮੇਰੋਃ ਸਂਨਿਧਾਨੇ ਚ ਸ਼ਿਖਰਂ ਰਤ੍ਨਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਚੋਟੀ ਹੈ ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਧਾਤੁਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ਫਟਿਕਵੇਦਿਕਮ੍
ਉਹ ਚੋਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ੈਦ ਸਫਟਿਕ ਦਾ ਵੇਦੀ ਹੈ।
ਮृਗਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗਜਯੂਥਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਵਾਤਾਹਤਤਰੁਵ੍ਰਾਤਪ੍ਰਸੂਨਾਸ੍ਥਾਨਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਲਤਾਗृਹਰਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਉਥੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਘਰ, ਰਮਣੀਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼ੇष ਭੂਮਿਕਮ੍
ਉਸ ਬੜੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਾਂਗਨਾਗੀਤਮਧੁਰਧ੍ਵਨਿਨਾਦਿਤਾ
ਉਥੇ ਦੇਵਕਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਹੁਵਾਦ੍ਯਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਮਹਾਸ੍ਵਨਨਿਨਾਦਿਤਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਕੋਟਿਭਿਃ ਸ੍ਤਂਭੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਲਾਦਰ੍ਸ਼ਸ਼ੋਭਿਤਾ 5.1.1.
ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਸਰੋਨृਤ੍ਯਵਿਨ੍ਯਾਸਵਿਲਾਸੋਲ੍ਲਾਸਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨੀ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ऋषਿਸਂਘਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਮੁਨਿਵृਨ੍ਦਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਵਿष੍ਟਂ ਵਾਗੀਸ਼ਂ ਸ਼ਂਕਰਾਰਾਧਨੇ ਰਤਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੁਨਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਆਇਪਾਇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨੁਭਾਵਿਤਃ
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਵ ਦੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੋਹਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।
ਫਲਂ ਯਥਾਤ੍ਰ ਵਸਤਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਚ ਗਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕਥਮੇਤਤ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਖੇਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ?
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਮਾਤॄਣਾਂ ਪੀਠਂ ਤੇਨੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ ।। 5.1.1.
ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਨ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਮृਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਂਤੇ ਤੇਨੇਦਮੂषਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਬਾਂਝ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਿष੍ਟਂ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਮਤਿਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਏਕਾਮ੍ਰਕਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲਂ ਕਰਵੀਰਵਨਮੇਵ ਚ
ਇਕਾਮਰ, ਭਦਰਕਾਲਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੀ।
ਭਰਥਂ ਚੈਵ ਕੇਦਾਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਮਹਾਲਯਮ੍
ਭਰਤ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਮਹਾਨ ਆਸਥਾਨ।