ਤਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਥਾਂਤੇ ਚ ਲੋਮਸ਼ੋ ਨਾਮ ਸਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਥੇ ਲੋਮਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਆਇਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਰਾਜਨ੍ਨਿਮਿਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਮਿ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ।"
ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ ਦਯਾ ਮੇ ਨृਪ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਃਖਿਤਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਤੇਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਦਇਆ ਆ ਗਈ।"
ਅਤ੍ਰੈਵ ਚਾਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪੋਦ੍ਭਵਾਨਿ ਚ
ਇਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਉੱਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਰਾਜ ਹ੍ਯੇਕੀਭੂਤੇषੁ ਤਤ੍ਰ ਚ 7.3.60.
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਥੇ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਚ ਰਾਜਰ੍षੇ ਜਂਬੂਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਤੇਰੀ ਪੱਕੀ ਯਕੀਨ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਉਥੇ ਜੰਬੂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਦੇਹਸ਼੍ਚ ਗਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਨ੍ਯਾਗਤੇ ਰਵੌ ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕੰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਜਂਬੂਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠਾਈਂ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਸਪਤਮ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਜੰਬੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯੇਨ ਗਂਗਾ ਧृਤਾ ਰਾਜਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤੀ ਨਭਸ੍ਤਲਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ—
ਆਹੂਤਾ ਦੇਵ ਦੇਵੇਨ ਹ੍ਯਚਲੇਸ਼੍ਵਰਰੂਪਿਣਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ, ਅਚਲ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ—
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਗਂਗਾਧਰਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠਾਈਂ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਸਪਤਮ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾਧਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਤਥਾ ਗਂਗੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਗਙ੍ਗਯਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਸਮਭਵਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮੁਮਾਯਾਃ ਸਹ ਗਂਗਯਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਮਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਯਯਾ ਸਂਪੂਜਿਤਃ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਜਲਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਤੋ ਗਂਗਾ ਸਤ੍ਵਰੈਤ੍ਯਾਤ੍ਰ ਪਰ੍ਵਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੌਰ੍ਯਾਥ ਕਟਕਂ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਥੇ, ਗੌਰੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਡੇਰਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮੋਪੇਤਾ ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਟੇਸ਼੍ਵਰਾਖ੍ਯਾ ਚ ਲੋਕੇ ਚਾਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕਟੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਤਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਸਪਤ੍ਨੀਦੁਃਖਦੁਃਖਿਤਾ ਸੁਤਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨਾ ਭਰ੍ਤृਪ੍ਰਾਣਸਮਾ ਤਥਾ
ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਸਹੇਲੀ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦੀ ਹੋਵੇ—
ਗਂਗਯਾਰਾਧਿਤੋ ਦੇਵ ਏਵਮੇਵ ਵਰਂ ਦਦੌ
—ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਤਸ਼੍ਚ ਨਾਰੀਭਿਃ ਸਪਤ੍ਨੀਦੋषਹਾਨਿਦਮ੍ 7.3.62.
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਂਡੇ ਕਟੇਸ਼੍ਵਰਗਂਗੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀ ਅਠਾਹਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ, ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦ ਖੰਡ ਵਿਚ, 'ਕਟੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਹਿ ਸਮਾਸਤਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹੁਣ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਰਹਿਆਂ ਹਾਂ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾ ਸ੍ਯਾਦਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ ਪਦੇਪਦੇ ਗृਹਾਣ੍ਯੇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਜੇਕਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਇਹ ਵਰਣਨ ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਸਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਸ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹੀਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੁੱਖ—
ਯੇ ਵਸਂਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ਸੁਰਮ੍ਯੇऽਰ੍ਬੁਦਪਰ੍ਵਤੇ
—ਜਿਹੜੇ ਸੁੰਦਰ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ।