ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਸਮਾਨੀਤਂ ਪਰ੍ਵਤੇऽਰ੍ਬੁਦਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਉਹ ਚੀਜ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਅਰਬੁਦਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਲਿਆਈ ਗਈ ਸੀ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਰਾ ਸਤ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇ ਨਰਾਧਿਪ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੌਰਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਾ ਵਂਦਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾਕਾਲੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਵਿਨਾ ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇਗਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਾਨਯ ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਸਤ੍ਰੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਦਯਾਨਿਧੇ
ਇਸ ਲਈ, ਪਦਮਯੋਨੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਲਿਆ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕ ਪਿਤਾਮਹਃ ਪੁष੍ਕਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚਾਗਾਤ੍ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੇ
ਵਸੀਠ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਂਜਾਤਮਰ੍ਬੁਦੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਥੇ ਅਰਬੁਦਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਕੁਣ੍ਡਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 7.3.54.
ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਕੁੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਂਡੇ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁष੍ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਿਆਵਨ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਚੌਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਣਾਧੀਸ਼ਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਭੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਹਤ੍ਵਾਂऽਧਕਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਸਗਣੋ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ,
ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਰੁਦ੍ਰਹ੍ਰਦਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਿਆਵਨ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਰੁਦ੍ਰ ਹ੍ਰਦ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਪਚਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਗੁਹਾਮਧ੍ਯੇ ਗਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸਂਪੂਜਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਗੁਫਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਯਂਯਂ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯ ਸਂਪੂਜਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਗੁਹੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਿਆਵਨ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਛਪੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦृष੍ਟੇ ਨਰੋਭੀष੍ਟੈਰ੍ਨ ਵਿਯੁਜ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਚੀ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਦੁਃਖਸਂਯੁਤਾ
ਉਥੇ, ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸ਼ਚੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਯੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਛੋੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਨਰੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨਾਰੀ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾऽਤ੍ਰ ਵਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਜੇ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਸ ਤੇਨ ਲਭਤੇ ਸਂਗਂ ਭੂਯ ਏਵ ਯਥਾ ਮਯਾ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫਲਦਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਫਲ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇऽਵਿਯੁਕ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠਵੰਜਾ, 'ਅਵਿਯੁਕਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਸਤਾਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਧੁਨ੍ਧੁਮਾਰੇਣ ਯਤ੍ਪੁਰਾ
ਜੋ ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ—
ਦਾਂਪਤ੍ਯਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਨੁਜਾਧਿਪ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡ ਉਮਾਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਭਾਗ ਦੇ ਅਠਵੰਜੇ ਅਧਿਆਇ 'ਉਮਾ-ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਂ, ਸਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤੇਜਸਾ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਃਸ਼੍ਰੀਕਸ੍ਤੇਜਸਾ ਹੀਨੋ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਵਾਸ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ—