ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਚਲੇਸ਼੍ਵਰਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਾ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਭ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਉਪਵਾਸੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹ
ਹੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰ-ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਦੁਪਦੇਸ਼ਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦਾਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਯਾਚਿਤੋਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਜਪਹੋਮੈਃ ਸੁਦੁष੍ਕਰੈਃ
ਅਣਮੰਗੇ ਭੇਟਾਂ, ਤੇ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ,
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੇਵਃ ਕृਪਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਕਂ ਪਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਰੋਧਸਿ
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤੁ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਯਾਸ੍ਯਥ ਸਦ੍ਗਤਿਮ੍
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ।
ਵਿਨਾ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਵ੍ਰਤਹੋਮਜਪਾਦਿਭਿਃ 7.3.53.
ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਵਰਤ, ਨਾ ਹੋਮ, ਨਾ ਜਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੀਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਪਦੇ ਮਯਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਲੋਕਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਜਦ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੈਵਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਵਾऽਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ
ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਅਟੱਲ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਦਿਨੇ
ਜੋ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨੇਨ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਏ,
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਦਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਸ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਕੌਤੂਹਲਂ ਰਾਜਨ੍ਮਹਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾऽਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕृਤਯੁਗੇ ਨृਪ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਕਪਿਲਂ ਤਚ੍ਚ ਲਘੁਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ 7.3.53.
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੀਲ-ਭੂਰਾ ਤੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਂਡੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਸਮਾਨੀਤਂ ਪਰ੍ਵਤੇऽਰ੍ਬੁਦਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਉਹ ਚੀਜ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਅਰਬੁਦਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਲਿਆਈ ਗਈ ਸੀ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਰਾ ਸਤ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇ ਨਰਾਧਿਪ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੌਰਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਾ ਵਂਦਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾਕਾਲੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਵਿਨਾ ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇਗਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਾਨਯ ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਸਤ੍ਰੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਦਯਾਨਿਧੇ
ਇਸ ਲਈ, ਪਦਮਯੋਨੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਲਿਆ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕ ਪਿਤਾਮਹਃ ਪੁष੍ਕਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚਾਗਾਤ੍ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੇ
ਵਸੀਠ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਂਜਾਤਮਰ੍ਬੁਦੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਥੇ ਅਰਬੁਦਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਕੁਣ੍ਡਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 7.3.54.
ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਕੁੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।