ਤਤਃ ਸਜੀਵਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਰਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਂ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਤਃ ਖ੍ਯਾਤੋ ਬਭੂਵ ਹ ॥ 7.3.52.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਨਾਯਕ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਯਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵੀਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਰਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਤਵਾਯਂ ਤਨਯੋ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਃ ਪੁਰਃਸਰਃ
ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹੇਗਾ।
ਏਤਚ੍ਛृਂਗਂ ਗਿਰੇ ਰਮ੍ਯਂ ਤਵ ਸਂਸੇਵਨਾਚ੍ਛੁਭੇ
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚੋਟੀ ਤੇਰੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੇऽਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਸਲਿਲਾਸ਼੍ਰਯੇ
ਜੋ ਇੱਥੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਮਾਘਮਾਸੇ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਯੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਤਤੋ ਗਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡ ਈਸ਼ਾਨੀਸ਼ਿਖਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ, 'ਈਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ਿਖਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।
ਯਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਦਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਾਰਿਣਾ
ਉਥੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਚਲੇਸ਼੍ਵਰਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਾ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਭ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਉਪਵਾਸੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹ
ਹੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰ-ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਦੁਪਦੇਸ਼ਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦਾਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਯਾਚਿਤੋਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਜਪਹੋਮੈਃ ਸੁਦੁष੍ਕਰੈਃ
ਅਣਮੰਗੇ ਭੇਟਾਂ, ਤੇ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ,
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੇਵਃ ਕृਪਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਕਂ ਪਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਰੋਧਸਿ
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤੁ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਯਾਸ੍ਯਥ ਸਦ੍ਗਤਿਮ੍
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ।
ਵਿਨਾ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਵ੍ਰਤਹੋਮਜਪਾਦਿਭਿਃ 7.3.53.
ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਵਰਤ, ਨਾ ਹੋਮ, ਨਾ ਜਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੀਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਪਦੇ ਮਯਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਲੋਕਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਜਦ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੈਵਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਵਾऽਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ
ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਅਟੱਲ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਦਿਨੇ
ਜੋ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨੇਨ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਏ,
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਦਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਸ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਕੌਤੂਹਲਂ ਰਾਜਨ੍ਮਹਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾऽਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕृਤਯੁਗੇ ਨृਪ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਕਪਿਲਂ ਤਚ੍ਚ ਲਘੁਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ 7.3.53.
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੀਲ-ਭੂਰਾ ਤੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਂਡੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।