ਦੈਵਂ ਵਾ ਮਾਨੁषਂ ਵਾਪਿ ਦਾਨਵਾ ਲਂਭਿਤਾ ਵਿਭੋ
ਚਾਹੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾਨਵ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ ॥ 7.3.36.
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯਰ੍ਬੁਦ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰਬੁਦਾ ਹੈ।
ਬਕੁਲੈਸ਼੍ਚਂਪਕੈਸ਼੍ਚਾਮ੍ਰੈਰਸ਼ੋਕੈਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਕੈਃ
ਉਹ ਬਕੁਲ, ਚੰਪਾ, ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰਲੈਃ ਪਨਸੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਿਂਦੁਕੈਃ ਕਰਵੀਰਕੈਃ
ਸਲ, ਪਨਸਾ, ਟਿੰਡੂ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇषੈਸ਼੍ਚ ਸੁਗਂਧੈਰਪ੍ਯਨੇਕਕੈਃ
ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਸ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਸਾ ਵਲ੍ਲੀ ਨੌषਧੀ ਸਾ ਧਰਾਤਲੇ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ, ਕੋਈ ਬੇਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮਧੁਰਾਰਾਵਾਸ਼੍ਚਕੋਰਸ਼ਿਖਿਚਾਤਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਕੋਰਾ, ਮੋਰ ਤੇ ਚਾਤਕ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨਯੋऽਪਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਝਰਾਣਿ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਝਰਨੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਮਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਮਾਃ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਂ ਚਾਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਤ੍ਤਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮੇ ॥ 7.3.36.
ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਪਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾऽਹਂ ਕੌਤੁਕਾਵਿष੍ਟ ਇਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਉੱਥੇ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਦੇਵੀ ਨਾਪਿ ਗਂਧਰ੍ਵੀ ਨਾਸੁਰੀ ਨ ਚ ਮਾਨੁषੀ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਔਰਤ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹੈ।
ਰਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰੁਮਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਉਹ ਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਮਾ ਨਹੀਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਰੂਪਾਂ ਨਾਰੀਂ ਕਾਮੇਨ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਧੈਰ੍ਯਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਮਯਾ ਮਨਸਿ ਚਿਂਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਹੌਸਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ।
ਯਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਮੋ ਮੇ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵਧ ਗਈ।
ਚਿਰਕਾਲਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵੈ ਮਯਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਾਵਨ੍ਨ ਵਿਕृਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵਿਰਤ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਾ ਆਵੇ।
ਨਾਰੀਨਾਮ ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਤਾਵਦ੍ਧੈਰ੍ਯਂ ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਂ ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਕੁਲਤ੍ਰਪਾ 7.3.36.
ਜਦ ਤਕ ਹੌਸਲਾ, ਤਪ, ਸਚਾਈ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜਤ ਬਣੀ ਰਹੇ—
ਏਤਤ੍ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਨਿਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਤਤਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਪਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਭਵਾਨੇਵ ਸ੍ਮਰਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹੋ?
ਦੇਵੀ ਵਾ ਮਾਨੁषੀ ਵਾਪਿ ਯਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਪਨ੍ਨਗੀ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹੈ, ਯਕਸ਼ੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਪਣੀ ਹੈ, ਮੁਨੀ?
ਏਤਨ੍ਮੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵਿਤ੍ਤੇ ਸਾ ਕੁਮਾਰੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਇਹ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਧਨਵੰਤ: ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਤੇ ਇੱਜਤਦਾਰ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਭਵਾਨ੍ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਚ ਵਰਾਂਗਨਾਮ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।