ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਕਾਂ ਯੋषਿਤਂ ਦੇਵਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਿਪਾਤਯ
ਇਕ ਔਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਤਂ ਸੂਦਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮਯੇ ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ 7.3.36.
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪਰ੍ਵਤਰੋਧਸਿ
ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੀਂ ਚ ਸਂਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪਰਾਯਣਃ
ਉਥੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ,
ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਹਿषਾਸੁਰਃ
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਆਇਆ, ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਰ੍ਘਵਿष੍ਟਰੈਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਧੁਪਰਕ ਤੇ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਕੁਤੋ ਭਵਾਨਿਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ?
ਅਹਂ ਭृਤ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕਿਮਨੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?
ਅਭਿਨਂਦਾਮਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਨਿਃਸ੍ਪृਹਾ ਹਿ ਵਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਨਿਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।
ਕੌਤੂਹਲਾਦਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍ਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੈਵਂ ਵਾ ਮਾਨੁषਂ ਵਾਪਿ ਦਾਨਵਾ ਲਂਭਿਤਾ ਵਿਭੋ
ਚਾਹੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾਨਵ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ ॥ 7.3.36.
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯਰ੍ਬੁਦ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰਬੁਦਾ ਹੈ।
ਬਕੁਲੈਸ਼੍ਚਂਪਕੈਸ਼੍ਚਾਮ੍ਰੈਰਸ਼ੋਕੈਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਕੈਃ
ਉਹ ਬਕੁਲ, ਚੰਪਾ, ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰਲੈਃ ਪਨਸੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਿਂਦੁਕੈਃ ਕਰਵੀਰਕੈਃ
ਸਲ, ਪਨਸਾ, ਟਿੰਡੂ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇषੈਸ਼੍ਚ ਸੁਗਂਧੈਰਪ੍ਯਨੇਕਕੈਃ
ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਸ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਸਾ ਵਲ੍ਲੀ ਨੌषਧੀ ਸਾ ਧਰਾਤਲੇ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ, ਕੋਈ ਬੇਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮਧੁਰਾਰਾਵਾਸ਼੍ਚਕੋਰਸ਼ਿਖਿਚਾਤਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਕੋਰਾ, ਮੋਰ ਤੇ ਚਾਤਕ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨਯੋऽਪਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਝਰਾਣਿ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਝਰਨੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਮਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਮਾਃ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਂ ਚਾਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਤ੍ਤਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮੇ ॥ 7.3.36.
ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਪਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾऽਹਂ ਕੌਤੁਕਾਵਿष੍ਟ ਇਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਉੱਥੇ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਦੇਵੀ ਨਾਪਿ ਗਂਧਰ੍ਵੀ ਨਾਸੁਰੀ ਨ ਚ ਮਾਨੁषੀ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਔਰਤ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹੈ।
ਰਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰੁਮਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਉਹ ਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਮਾ ਨਹੀਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਰੂਪਾਂ ਨਾਰੀਂ ਕਾਮੇਨ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਧੈਰ੍ਯਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਮਯਾ ਮਨਸਿ ਚਿਂਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਹੌਸਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ।
ਯਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਮੋ ਮੇ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵਧ ਗਈ।
ਚਿਰਕਾਲਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵੈ ਮਯਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਾਵਨ੍ਨ ਵਿਕृਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵਿਰਤ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਾ ਆਵੇ।