ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਯਦਿ ਮੇ ਦੇਯੋ ਵਰੋ ਵृਤ੍ਰਨਿषੂਦਨ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ,
ਮਾ ਮੁ ਹ੍ਰਦਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਦੂਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਯਤਃ
ਤੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਝੀਲ ਵੱਲ ਦੂਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਤ੍ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਲਭਂਤਾਂ ਪਿਤਰੋऽਤ੍ਰ ਹਿ
ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਰਿष੍ਠਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਅਤ੍ਰ ਯੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦ੍ਗਯਾਤੁਲ੍ਯਂ ਲਪ੍ਸ੍ਯਂਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
—ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਗਯਾ ਵਰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਦ੍ਗਲੋऽਪਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਂਤਯਨ੍ਹ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਤਤਃ ॥ 7.3.35.
ਮੁਦਗਲ ਜੀ ਸਦਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—
ਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤੋऽਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
—ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਤ੍ਰ ਗਾਥਾ ਪੁਰਾ ਗੀਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ।
ਮਾਮੁ ਹ੍ਰਦੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਮਾਮੁਹ੍ਰਦਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਮੂ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਦਗਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਮੂ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਯ ਇਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਫਲਂ ਤੇਨ ਕਿਂ ਦृष੍ਟੇਨ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਨਵਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਦੇਵਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ਮਹਿषੋਨਾਮ ਦਾਨਵਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦਾਨਵ ਸੀ।
ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਜਿਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸ ਵਸ਼ੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਮਰੁਤਾਂ ਗਣਾਃ
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—
ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਣਾਂਸ੍ਤਦਾ
—ਅੱਗ ਵੀ ਡਰ ਕਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਈ।
ਉਦ੍ਦ੍ਯੋਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਯਾਦृਕ੍ਤਸ੍ਯਾਭਿਸਂਮਤਃ
ਸੂਰਜ ਉਹੀ ਚਮਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਪਾਲਾਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਤੁ 7.3.36.
ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਭਗਵਾਨ੍ਕਿਂ ਵਯਂ ਕੁਰ੍ਮਃ ਕੁਤ੍ਰ ਯਾਮੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ, ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਰ੍ਦ੍ਦੇਵੈਰ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਚਿਰਂ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਅਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੇਕਾਂ ਯੋषਿਤਂ ਸੁਰਾਃ
ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਔਰਤ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ—
ਤਪੋऽਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਜਾਯਤਾਮਚਿਰਾਦ੍ਧਿ ਵਃ
ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਆਰਾਧਯਧ੍ਵਮੇਕਾਂਤੇ ਯਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਸਮੁਦ੍ਯੋਗਮਵਤਾਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਉਹ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੇਗੀ।
ਅਹਂ ਵਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯਂ ਮਂਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।