ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੂਤੇ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਦੂਤ ਡਰ ਗਿਆ।
ਮੁਦ੍ਗਲੋऽਪਿ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥਂ ਪੁਨਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਮ੍
ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਵੀ, ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੂਤ ਮੁੜ ਆਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵਚਨੇਨੈਵ ਸ੍ਤਂਭਿਤੋ ਲਿਖਿਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਐਵੇਂ ਜੜ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਚਿਰਕਾਲਗਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੂਤਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ
ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੂਤ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੂਤਂ ਸ੍ਤਂਭਿਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਜੜ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਉਤ੍ਪਾਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਾਰੁਣਾਃ ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਦਗਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਂਬਰਗਤਂ ਵਜ੍ਰੋਦ੍ਯਤਕਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਗ੍ਨੋਤ੍ਸਾਹੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਮਨ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਐ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਦ੍ਵਿਜ 7.3.35.
ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿਥੇ ਮਨ ਕਰੇ ਉਥੇ ਵੱਸ, ਐ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੋ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਯਦਿ ਮੇ ਦੇਯੋ ਵਰੋ ਵृਤ੍ਰਨਿषੂਦਨ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ,
ਮਾ ਮੁ ਹ੍ਰਦਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਦੂਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਯਤਃ
ਤੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਝੀਲ ਵੱਲ ਦੂਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਤ੍ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਲਭਂਤਾਂ ਪਿਤਰੋऽਤ੍ਰ ਹਿ
ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਰਿष੍ਠਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਅਤ੍ਰ ਯੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦ੍ਗਯਾਤੁਲ੍ਯਂ ਲਪ੍ਸ੍ਯਂਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
—ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਗਯਾ ਵਰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਦ੍ਗਲੋऽਪਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਂਤਯਨ੍ਹ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਤਤਃ ॥ 7.3.35.
ਮੁਦਗਲ ਜੀ ਸਦਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—
ਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤੋऽਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
—ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਤ੍ਰ ਗਾਥਾ ਪੁਰਾ ਗੀਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ।
ਮਾਮੁ ਹ੍ਰਦੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਮਾਮੁਹ੍ਰਦਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਮੂ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਦਗਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਮੂ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਯ ਇਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਫਲਂ ਤੇਨ ਕਿਂ ਦृष੍ਟੇਨ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਨਵਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਦੇਵਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ਮਹਿषੋਨਾਮ ਦਾਨਵਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦਾਨਵ ਸੀ।
ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਜਿਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸ ਵਸ਼ੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਮਰੁਤਾਂ ਗਣਾਃ
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—
ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਣਾਂਸ੍ਤਦਾ
—ਅੱਗ ਵੀ ਡਰ ਕਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਈ।