ਨ ਮਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਭੂਰਿ ਕृਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇ ਕਥਂਚਨ
ਮੈਂ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ।
ਤਥਾ ਚ ਪਤਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗੁਣਦੋषਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਗੁਣ ਤੇ ਔਗੁਣ ਦਾ ਮੂਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਣ ਮੇ ਦੂਤ ਨੈਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੂਤ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।
ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਵਰਾਜਃ ਸ੍ਫੁਟਂ ਵਚਃ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀਂ।
ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਾऽਹਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਨੋ ਪਤਨਾਦ੍ਭਯਮ੍।. ਸਾਧਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਯੇ ਸਦਾ ਪਾਤਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਦਾ ਲਈ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵਾਂਗਾ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੁਦ੍ਗਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮੁਦਗਲ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਲੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਸੀ,
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੂਤੋऽਪਿ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੂਤ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸੁਣ ਕੇ,
ਦੇਵਦੂਤਾਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਵਿਮਾਨਂ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ 7.3.35.
ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਦੇਵਦੂਤ ਲਈ ਉਚਿਤ ਆਕਾਰ ਦਾ ਵਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰੁਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਬਲਾਦਾਨਯ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੂਤੇ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਦੂਤ ਡਰ ਗਿਆ।
ਮੁਦ੍ਗਲੋऽਪਿ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥਂ ਪੁਨਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਮ੍
ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਵੀ, ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੂਤ ਮੁੜ ਆਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵਚਨੇਨੈਵ ਸ੍ਤਂਭਿਤੋ ਲਿਖਿਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਐਵੇਂ ਜੜ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਚਿਰਕਾਲਗਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੂਤਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ
ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੂਤ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੂਤਂ ਸ੍ਤਂਭਿਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਜੜ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਉਤ੍ਪਾਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਾਰੁਣਾਃ ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਦਗਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਂਬਰਗਤਂ ਵਜ੍ਰੋਦ੍ਯਤਕਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਗ੍ਨੋਤ੍ਸਾਹੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਮਨ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਐ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਦ੍ਵਿਜ 7.3.35.
ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿਥੇ ਮਨ ਕਰੇ ਉਥੇ ਵੱਸ, ਐ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੋ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਯਦਿ ਮੇ ਦੇਯੋ ਵਰੋ ਵृਤ੍ਰਨਿषੂਦਨ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ,
ਮਾ ਮੁ ਹ੍ਰਦਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਦੂਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਯਤਃ
ਤੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਝੀਲ ਵੱਲ ਦੂਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਤ੍ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਲਭਂਤਾਂ ਪਿਤਰੋऽਤ੍ਰ ਹਿ
ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਰਿष੍ਠਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਅਤ੍ਰ ਯੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦ੍ਗਯਾਤੁਲ੍ਯਂ ਲਪ੍ਸ੍ਯਂਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
—ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਗਯਾ ਵਰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਦ੍ਗਲੋऽਪਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਂਤਯਨ੍ਹ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਤਤਃ ॥ 7.3.35.
ਮੁਦਗਲ ਜੀ ਸਦਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—
ਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤੋऽਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
—ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਤ੍ਰ ਗਾਥਾ ਪੁਰਾ ਗੀਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ।