ਯਸ੍ਤੌ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਥਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯੋ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਪਠੇਤ੍
ਅਠਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਦਿਪ੍ਰਾਸਾਦਪਞ੍ਚਕਨਿਰ੍ਮਾਣਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਨਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀ-ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮਯ 'ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਵਲੋਂ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਦਿ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰਪਿ ਵਾਨਰੈਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਲਿੰਗ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਯਥਾਯਥਾ
ਤੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ।
ਬਾਲਮਂਡਨਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਬਾਲਮੰਡਨਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ,
ਮੁਖਲਿਂਗਂ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਸ਼ੂਲਿਨਃ ॥। ਤਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾਨਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਮੁਖਲਿਂਗਾਨਿ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦਾ ਮੁਖਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਮੁਖਲਿੰਗ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।
ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੁਖਲਿਂਗਾਨਾਂ ਕਰੋਤਿ ਘृਤਕਂਬਲਮ੍॥। ਮਕਰਸ੍ਥੇਨ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਮੁਖਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ _
ਫਿਰ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ—
ਰਾਮੇਣ ਪੂਰ੍ਵਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਨਾਂ ਚ ਪਂਚਕਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਾਏ।
ਤਥਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਕੂਪਿਕਾ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ॥। ਆਨਰ੍ਤ੍ਤੀਯਤਡਾਗਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਨਰਤੀਆ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੂਹ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੀਪਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਨ ਚਾਂਧੋ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ 6.103.
ਜੋ ਉਥੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਕਦੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ
ਹੁਣ, ਸੂਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ।
ਆਨਰ੍ਤ੍ਤੀਯਤਡਾਗਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਨਰਤੀਆ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੌਦਵੀਂ ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਨੂੰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ,
ਤਤੋ ਦੀਪੋਤ੍ਸਵਦਿਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਫਿਰ, ਦੀਪੋਤਸਵ ਦੇ ਦਿਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਕੇ,
ਸਂਪੂਜ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਤੁ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਿਲਮਾषਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਤਰ੍ਪਣੇਨ ਚ
ਤਿਲ ਤੇ ਮਾਸ਼ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੁਜਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ,
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥ ਆਨਰ੍ਤ ਸਂਜ੍ਞਿਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਨਰਤਾ ਨਾਮ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਸਮਾਯਾਤੋ ਰਾਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ
ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਾਮ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਅਤ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਰਘੁਨਂਦਨ
ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਮুনি ਅਗਸਤਿਆ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ 6.103.੨੦ ਅष੍ਟਾਂਗਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੀਵ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਠ ਦੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਫਿਰ, ਮুনি ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਯਥਾ ਸੀਤਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯਥਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਕृਤਃ
ਕਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਥਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ ਵਿਭੀषਣਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ।
ਤਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜੋਬੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
ਤਤਃ ਕਥਾਵਸਾਨੇ ਚ ਚਲਚਿਤ੍ਤਂ ਰਘੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਯਨ੍ਨ ਦੇਵੇषੁ ਯਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰੇषੁ ਚ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ,