ਸੇਤੁਬਂਧਂ ਤਥਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਪੁਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਮਾਨਵਾ ਆਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਕੌਤੁਕਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾਵਿਤਾਃ
ਲੋਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਉਣਗੇ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜਾਤਿਃ ਕ੍ਰੂਰਤਮਾ ਮਤਾ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੂੜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਨਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ । ਆਜ੍ਞਾਭਂਗੋ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭਾਵੀ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਕਲੌ ਕਾਲੇ ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਨृਪਮਾਨਵਾਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਤੇ ਰਾਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਚੈਵਾਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਃਕृਤਂ ਭਯਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਯਦਿ ਵਧਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਤਿ
ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦੇਵੇ,
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਮੇ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਭੁਦ੍ਰੋਹੋਦ੍ਭਵਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਂਚਿਦੁਪਾਯਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਸ੍ਵ ਯਥਾ ਮਮ । ਆਜ੍ਞਾਭਂਗਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਜਾਯਤੇ ਨ ਗੁਰੋ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੬.੧੦੧.
ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਪਾਪ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੁਰੂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ—
ਤਤਸ੍ਤਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰੂਪਂ ਚ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਨੇ ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਖਰੇ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍॥। ਸ਼ਿਖਰਂ ਤਤ੍ਸਲਿਂਗਂ ਚ ਪਤਿਤਂ ਵਾਰਿਧੇਰ੍ਜਲੇ
ਉਥੇ, ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ; ਉਹ ਚੋਟੀ ਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ।
ਏਵਂ ਮਾਰ੍ਗਮਗਮ੍ਯਂ ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੇਤੁਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸੇਤੁਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਕृਤਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋ ਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਪੁਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਭੂਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜੋ ਅਜੋਬਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
ਨਭੋਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਚ੍ਛਤ੍ਤਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਪੁष੍ਪਕਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਪਕ ਰਥ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਥ ਤਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਕਂ ਗਗਨਾਂਗਣੇ ੩ ਤ੍ਵਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਰੁਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭੂਮਿਂ ਜਾਨੀਹਿ ਕਾਰਣਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਪੂਸ਼ਪਕ ਰਥ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਾਰੂਤ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਨਾਸ੍ਯ ਗਤਿਃ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਚਲਣ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ।
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ਧਰਣੀਤਲਮ੍
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਇਆ।
ਅਤ੍ਰਾਸ੍ਯਾਧਃ ਸ਼ੁਭਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਦੇਵਵੈਦ੍ਯੌ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵ-ਵੈਦ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ—
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਨ੍ਨੈਤਦਤਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਪੁष੍ਪਕਮ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੂਸ਼ਪਕ ਰਥ ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪੁष੍ਪਕਂ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥੬.੧੦੨. ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਸ਼੍ਚ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੂਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲਾਇਆ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ।
ਤੀਰ੍ਥਮਾਲੋਕਯਾਮਾਸ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ਚਾਮੁਣ੍ਡਾਂ ਤਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕੁਣ੍ਡੇ ਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਿਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਵਿਲੋਕਯਾਮਾਸ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਜਵਾਪ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਨਿਜਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍
ਰਾਜ-ਵਾਪੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ।
ਲਿਂਗਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ਯੇਵ ਯਦ੍ਵਤ੍ਤਾਤੇਨ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਲਿਂਗਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮੇਧ੍ਯਤਮੇ ਚਾਤ੍ਰ ਤਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦृषਨ੍ਮਯਮ੍
ਜਿਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਮਝ ਕੇ।
ਏਵਂ ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਨਾਂ ਚ ਪਂਚਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ—
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰੋ ਮਹਾਨ੍ ੬.੧੦੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ।