ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਤ੍ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵਾष੍ਪਪੂਰਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਭੂਯੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਹ ਭਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਤ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਵਿਭੀषਣਕृਤੇ ਹਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਬੋਲਿਆ।
ਅਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਨ ਤੇਨ ਰਹਿਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਚੋਤ੍ਸਹੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਅਹਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਪਣਾਰ੍ਥਾਯ ਤਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਭੀषਣ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ।
ਏषਾ ਰਾਜ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਮਦਂ ਸਂਜਨਯੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਅਮਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਯਾ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸਦੈਵ ਹਿ ॥ ਮਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇਨ ਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸਦਾ । ੬.੧੦੧.
ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਕਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਸਦਾ ਲਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਮਮ ਸਤ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ਵਾਕ੍ਯ ਮੇਤਸ੍ਮਾਦਹਮਾਗਤਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਇਸੀ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਨ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਦਾ ਮਤ੍ਕਾਯ ਏਵ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੈਰੇਵ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ
ਅਚਾਨਕ ਨਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰ। ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਨਿਸਾਚਰਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
ਤਥਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਰ੍ਯਾ ਵਿਭੀषਣ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਨਿਸਾਚਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਮਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੋ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਮਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰਂ ਕਥਂਚਨ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝੂਠਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਅਹਮਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਕੇ ਸੇਤੌ ਸ਼ਂਕਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਾਯ ਯਾਵਚ੍ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਤਾਰਕਮ੍
ਇਸ ਆਪਣੇ ਪੁਲ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਯੁਦ੍ਧਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਯਾਃ ਕृਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਬੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ।
ਸ਼ਂਸਮਾਨਃ ਪ੍ਰਵੀਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਨ੍ ੬.੧੦੧.
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ।
ਤਤਸ਼੍ਚੈਕਾਦਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਿਵਸੇ ਰਘੁਨਂਦਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਰਵਾਂ ਦਿਨ ਆਇਆ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਚਲ ਪਿਆ।
ਵਾਨਰੈਸ੍ਤੈਃ ਸਮੋਪੇਤੋ ਵਿਭੀषਣਪੁਰਃਸਰਃ ੩੨ ਮਧ੍ਯੇ ਚੈਵ ਤਥਾਦੌ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਹਾਂ, ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਸੇਤੁਬਂਧਂ ਤਥਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਪੁਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਮਾਨਵਾ ਆਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਕੌਤੁਕਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾਵਿਤਾਃ
ਲੋਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਉਣਗੇ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜਾਤਿਃ ਕ੍ਰੂਰਤਮਾ ਮਤਾ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੂੜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਨਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ । ਆਜ੍ਞਾਭਂਗੋ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭਾਵੀ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਕਲੌ ਕਾਲੇ ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਨृਪਮਾਨਵਾਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਤੇ ਰਾਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਚੈਵਾਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਃਕृਤਂ ਭਯਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਯਦਿ ਵਧਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਤਿ
ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦੇਵੇ,
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਮੇ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਭੁਦ੍ਰੋਹੋਦ੍ਭਵਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਂਚਿਦੁਪਾਯਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਸ੍ਵ ਯਥਾ ਮਮ । ਆਜ੍ਞਾਭਂਗਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਜਾਯਤੇ ਨ ਗੁਰੋ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੬.੧੦੧.
ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਪਾਪ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੁਰੂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ—
ਤਤਸ੍ਤਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰੂਪਂ ਚ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਨੇ ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਖਰੇ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍॥। ਸ਼ਿਖਰਂ ਤਤ੍ਸਲਿਂਗਂ ਚ ਪਤਿਤਂ ਵਾਰਿਧੇਰ੍ਜਲੇ
ਉਥੇ, ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ; ਉਹ ਚੋਟੀ ਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ।