ਸਾ ਚ੍ਛਾਯਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦੇਹੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਛਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਤਤੋ ਦੁਃਖਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤੋ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਸ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਰਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਃ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਵਨ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਵਿਮਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵਲੋਕਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮੇ
ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਵੈ ਪਾਵਨਂ ਪਰਮ੍ 7.3.31.
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਚ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਕ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸਂਕ੍ਰਮਣੇ ਭਾਨੋਰ੍ਯਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪਿਤृਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਗਯਾਯਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੇ ਵਾ ਗੋਦਾਨਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਚੰਨਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਮਹਾਵਿਨਾਯਕਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਂ ਵਿਨਾਇਕ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਯਾਤਿਰੁਵਾਚ ਕਥਂ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਨਾਯਕਃ
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉੱਥੇ ਵਿਨਾਇਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਵਿਨੋਦਾਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰਾਥ ਬਾਲਕਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਮ੍
ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਨਾਜੁਕ ਬੱਚਾ ਬਣਾਇਆ।
ਲੇਪਾਭਾਵਾਚ੍ਛਿਰੋਹੀਨਂ ਸ਼ੇषਾਂਗਾਵਯਵਂ ਨृਪ
ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸਨ।
ਲੇਪਮਾਨਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ਼ਿਰੋऽਰ੍ਥਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਸਕੰਦ, ਸਿਰ ਲਈ ਜਲਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਗੌਰੀਸਮਾਦੇਸ਼ਾਲ੍ਲੇਪਾਲਬ੍ਧੌ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਗਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਯੋਜਯਾਮਾਸ ਗਾਤ੍ਰੇ ਲੇਪਸਮੁਦ੍ਭਵੇ
ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਉੱਥੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਬ੍ਰੁਵਂਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮਾ ਮੇਤਿ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹ।'
ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਾਯਕਤ੍ਵਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਮਜਾਯਤ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਿਗਂਭੀਰਂ ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਂ ਸਪ੍ਤਰਕ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤੇ 7.3.32.
ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਡੂੰਘਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਲਾਲ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੌਰੀ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾ
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੌੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਸ ਸਜੀਵਃ ਕृਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਦ੍ਭੁਤਾਕਾਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੁੱਤ' ਆਖਦੀ ਰਹੀ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੁਤਂ ਦੇਵ ਮਮੈਵ ਗਾਤ੍ਰਲੇਪਜਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਿਦਂ ਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਨ ਯੋਜਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰ, ਜੋ ਸਕੰਦ ਨੇ ਜੋੜਿਆ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮਹਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਾਯਕਤ੍ਵਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰੇ ਚਾਸ੍ਯ ਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਣਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਨਗਾਤ੍ਮਜੇ
ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਨਂ ਗਣਾਧਿਪਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਕੁਠਾਰਕਮ੍
ਫਿਰ ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟਾ ਕੁਹਾੜਾ ਦਿੱਤਾ।