ਵ੍ਰਜ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦੇਸ਼ਾਤਰਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਜਲਦੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਜਾ,
ਨ ਮਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭੂਯਸ੍ਤਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ,
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮਾਲਾਪਂ ਕੇਨਚਿਨ੍ਨਿਜਮਂਦਿਰੇ
ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ,
ਤਤੋऽਸੌ ਸਰਯੂਂ ਗਤ੍ਵਾऽਵਗਾਹ੍ਯਾਥ ਚ ਤਜ੍ਜਲਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਪਦ੍ਮਾਸਨਂ ਵਿਧਾਯਾਥ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਪਦਮ-ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਲਿਆ,
ਅਥ ਤਦ੍ਰਾਘਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਤ੍ਤੇਜੋ ਵਿਯਦ੍ਗਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ,
ਅਥ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤੇਜਸਾ ਤੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ੬.੧੦੦.
ਜਦੋਂ ਮਾਨਵ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਜੋਤ ਨੇ ਉਸ ਪਲ ਵਿਚ,
ਪਪਾਤ ਭੂਤਲੇ ਕਾਯਂ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟੋਪਮਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ,
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਗਤਜੀਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ,
ਸ੍ਵਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਸਾਮਾਤ੍ਯਃ ਸਸੁਹृਜ੍ਜਨਃ
ਉਹ ਖੁਦ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ,
ਹਾ ਵਤ੍ਸ ਮਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦਿਵਮ੍
ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਗਚ੍ਛਮਾਨਃ ਪੁਰਾਦਹਮ੍ ॥।? ਅਪਿ ਸਂਧਾਰ੍ਯਮਾਣੇਨ ਅਨੁਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇऽਪਿ ਕਬਂਧਾਖ੍ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ ਬਲਵਤ੍ਤਰੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਕਬੰਧ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ਼ ਆ ਗਿਆ,
ਯੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ਧਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ,
ਯੇਨ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਸਾ ਚ ਦਾਰੁਣਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਸ਼ੂਰਨਖਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,
ਯਦ੍ਬਾਹੁਬਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਯਾ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ।?
ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ,
ਹਾ ਵਤ੍ਸ ਕ੍ਵ ਗਤੋ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਨਿਜਮ੍ ੬.੧੦੦.
ਹਾਏ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
ਮਾਤृਭਿਃ ਸਹਿਤੋ ਦੀਨਃ ਸ਼ੋਕੇਨ ਮਹਤਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਮਂਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਮ੍ ॥। ਵਿਲਪਂਤਂ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਕੁਰੁष੍ਵ ਚ ਯਥੇਦਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਚੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍
ਹੁਣ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ।
ਨष੍ਟਂ ਮृਤਮਤੀਤਂ ਚ ਯੇ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜੋ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਗੁਆਚੀ, ਮਰੀ ਜਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦੁਖ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਕਰ੍ਪੂਰਾਗੁਰੁਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨ੍ਯੈਃ ਸੁਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ
ਕਪੂਰ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ,
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਾष੍ਠੈਸ਼੍ਚ ਚਿਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਾਮ੍
ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੌੜੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਜਾਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਥੇ ਇਕ ਅਚੰਭਾ ਵਾਪਰਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ਤੇਂऽਤਃ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਚਿਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵਾਣੀ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਗਗਨਾਂਗਣਾਤ੍ ੬.੧੦੦.
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਰਾਮਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕਪਰੋ ਭਵ
ਹੇ ਰਾਮ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਗਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ,