ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਥ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਃ ਕ੍ਵਾਸੌ ਕ੍ਵਾਸੌ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ?'
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪਰਿਪਾਲਯ ॥੬.੯੯.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਇੱਥੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰ।
ਯਾਵਤ੍ਸਾਂਤ੍ਵਯਤੇ ਰਾਮੋ ਦੂਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਰਾਮ, ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਦੂਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਾਪਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਧਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕੁਲ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ — ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਗੁਰੁ
ਮੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਗੁਰੂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਮਮੁਪਾਦ੍ਰਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਦੇਵ ਤੇ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੂਤਮੁਵਾਚ ਤਮ੍ ਅਹਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤ ਆਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇਂऽਤਿਕੇ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸृਜ੍ਯਾਥ ਤਂ ਦੂਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪਾਦ੍ਯਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖੋ ਯਯੌ
ਫਿਰ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ੬.੯੯.
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭੂਯਃ ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਂ ਚ ਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਆਏ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ; ਫਿਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਧੀਆ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਚ ਗृਹਾਣ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਪੂਜ੍ਯੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਃਸ਼ੇषਤਪਸਾਂਨਿਧਿਃ
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤਪਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਸਤਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
ਅਦ੍ਯ ਤੇ ਭਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ ਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਚ੍ਛ ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭੋਜਨਂ ਰਘੁਨਂਦਨ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਰਸਾਦ ਕੀਤਾ।
ਲੇਹ੍ਯੈਸ਼੍ਚੋष੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਚਰ੍ਵ੍ਯੈਃ ਖਾਦ੍ਯੈਰੇਵ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਨਰਮ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਥਾਪਨਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂਪ੍ਰਤਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਃ ਸਮਾਗਮਨਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਸ਼ਤਤਮੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀ-ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ, 'ਦੁਰਵਾਸਾ ਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂਕ ninety-ninth ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਾਸ਼ੀਰ੍ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਰਘੁਨਂਦਨਮ੍
ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਯਾਤੇ ਮੁਨੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਿ ਤਦਂਤਿਕਾਤ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ,
ਏਤਤ੍ਖਙ੍ਗਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ਵਿਨਿਪਾਤਯ
ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਤਤੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਯਾਦ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋऽਤਿਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਂ ਦੀਨਵਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਃष੍ਵਸਂਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਏष ਏਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਭੂਪਤੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਜ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਭੋ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ,
ਤਦਹਂ ਚਾਗਤਸ੍ਤਾਤ ਭਯਾਦ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਮੁਨੇਃ ੬.੧੦੦.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ,
ਤਤਃ ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਹਿਤੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ,
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਨਯਾਵਨਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਸੰਮਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ,