ਸੇਯਂ ਤਵ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਜ੍ਞਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹੀ ਹਾਲ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ੬.੯੯.
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਮਮਾਤ੍ਰ ਸਂਨਿਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਸਹਾਨੇਨ ਪ੍ਰਜਲ੍ਪਤਃ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਸੂਦਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ — ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਨ ਹਨ੍ਮਿ ਯਦਿ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਤ੍ਰ ਮੇ ਦृष੍ਟਿਗੋਚਰਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਵ੍ਯਮਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਮੋਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸਂਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ' ਕਿਹਾ।
ਦੇਵਦੂਤੋऽਪਿ ਰਾਮੇਣ ਸਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਦਿਵਿਆ ਦੂਤ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਵ੍ਯਾਪਾਦਿਤੋ ਦੁष੍ਟਃ ਪਾਪਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਕਂਟਕਃ
ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵ ਕृਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾऽਧੁਨਾ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇ ਰੋਚਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨੋਪਰੋਧੇਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਂ ਸੁਨਿਂਦਿਤਮ੍
ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ; ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਥ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਃ ਕ੍ਵਾਸੌ ਕ੍ਵਾਸੌ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ?'
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪਰਿਪਾਲਯ ॥੬.੯੯.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਇੱਥੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰ।
ਯਾਵਤ੍ਸਾਂਤ੍ਵਯਤੇ ਰਾਮੋ ਦੂਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਰਾਮ, ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਦੂਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਾਪਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਧਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕੁਲ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ — ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਗੁਰੁ
ਮੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਗੁਰੂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਮਮੁਪਾਦ੍ਰਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਦੇਵ ਤੇ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੂਤਮੁਵਾਚ ਤਮ੍ ਅਹਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤ ਆਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇਂऽਤਿਕੇ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸृਜ੍ਯਾਥ ਤਂ ਦੂਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪਾਦ੍ਯਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖੋ ਯਯੌ
ਫਿਰ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ੬.੯੯.
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭੂਯਃ ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਂ ਚ ਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਆਏ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ; ਫਿਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਧੀਆ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਚ ਗृਹਾਣ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਪੂਜ੍ਯੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਃਸ਼ੇषਤਪਸਾਂਨਿਧਿਃ
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤਪਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਸਤਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
ਅਦ੍ਯ ਤੇ ਭਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ ਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਚ੍ਛ ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭੋਜਨਂ ਰਘੁਨਂਦਨ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਰਸਾਦ ਕੀਤਾ।
ਲੇਹ੍ਯੈਸ਼੍ਚੋष੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਚਰ੍ਵ੍ਯੈਃ ਖਾਦ੍ਯੈਰੇਵ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਨਰਮ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਥਾਪਨਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂਪ੍ਰਤਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਃ ਸਮਾਗਮਨਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਸ਼ਤਤਮੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀ-ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ, 'ਦੁਰਵਾਸਾ ਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂਕ ninety-ninth ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਾਸ਼ੀਰ੍ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਰਘੁਨਂਦਨਮ੍
ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।