ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੇਨ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਾਸਨੇऽਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕृਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਛਿੜਕਾਅ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਰਕਾਤ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਪੁਂਸਂਜ੍ਞਾਚ੍ਚ ਤਥਾ ਨृਪ ੬.੯੭.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ 'ਮਨੁੱਖ' ਦੀ ਉਪਮਾ ਤੋਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ,
ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਲਜ੍ਜਯਾऽਧੋਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਅਮਾਤ੍ਯਾਨਾਂ ਨਿਜਂ ਰਾਜ੍ਯਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਪਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਯਾऽਧੁਨਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।'
ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
'ਇਹ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਸ੍ਯ ਕਿਂ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਧਨੇਨ ਵਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਜ ਜਾਂ ਧਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਵਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਸ੍ਤਵ ਰਾਜ੍ਯੇ ਸਮਂਤਤਃ
'ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।'
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਪੁਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪੁਰਾ ਤਵ
ਕārtਿਕੇਯਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦਸ਼ਰਥਕृਤਤਪਃਸਮੁਦ੍ਯੋਗਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲੋਂ ਤਪ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤੰਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹਰ੍षਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵੀਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਪੁਰਾ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤੋऽਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਯਤਨਾਨਿ ਸਃ
ਫਿਰ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਵਾਪੀਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛੋਦਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਸੀ।
ਉਦਕੇਨ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵਾਰਾਧਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇऽਤੀਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਪਖੀਰਾਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਪਿ ਤੇ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਕਾਮਮਹਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਇੱਛਾ ਵੀ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਤਪਸੋ ਦੇਹਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਂਸ਼ਵਿਵृਦ੍ਧਿਦਾਨ੍ ॥ ੬.੯੮.
ਮੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਵਧੇ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ ਧ੍ਰੁਵਮਸ੍ਤਿ ਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈ।
ਅਵਤਾਰਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਮੈਂ ਚਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ।
ਤਥੇਯਂ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਪੀ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਵਿਮਲੋਦਕਾ
ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ—
ਅਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯ ਏਨਾਂ ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—
ਤਤਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਾਵਤ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਨृਪ
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਤੋਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਕੈਕਯੀ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਨਿष੍ਠਿਕਾ ੬.੯੮.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੈਕੇਈ ਸੀ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਯਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਿਤਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਪਤਨੀ ਸੀ।