ਯਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਜਾਤੇ ਸ੍ਵ ਆਸ਼੍ਰਯੇ
ਜਦ ਤੱਕ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਯਮੇਨਾਥ ਤਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਯਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥੋ ਮਹੀਪਃ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਜਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਂ ਚ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰਵਪੁਰ੍ਦ੍ਧਰਮ੍
ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਪਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ,
ਅਜਾਨਾਂ ਕਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ—
ਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਚਂਡਂ ਚਂਡਾਰ੍ਚਿषਾ ਸਮਮ੍ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਰਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ੬.੯੫.
ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਭਾਵਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣੇऽਪਿ ਕਾਂਤਯਾ
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਰੋਕ ਰਹੀ ਸੀ—
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂਗਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਤਨੁਂ ਚ ਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰੁਂਡਮਾਲਾਵਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸਖਟ੍ਵਾਂਗਾਂ ਸਪਨ੍ਨਗਾਮ੍
ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਥ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯਾਵਨਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਿਰਸ੍ਕਾਰਸ੍ਤਥਾ ਦਤ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਵਿਭੋ
ਜੋ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਭ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਪਰਿਤੁष੍ਟੇਨ ਤੇ ਕਰ੍ਮ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਵਾਤਿਮਾਨੁषਮ੍
ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੰਮ ਵੇਖਿਆ,
ਯਥਾ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਨृਪ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ—
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਾਤਾਲੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਚੱਲ।
ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ੍ਥੇਯਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਕਥਂਚਨ
ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸਂਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ ॥ ੬.੯੫.
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦੇ, ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇ।
ਤਥਾਹਂ ਦੇਵ ਦੇਵ੍ਯਾ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟਯਾ ਪੁਰਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਯਜਸਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਂ ਸੁਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਮ੍
ਜਦ ਤੂੰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਇਹ ਮਾਨਵ ਲੋਕ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਛੱਡੇਂਗਾ,
ਤਾਨਿ ਚਾਰ੍ਪਯ ਮੇ ਭੂਯੋ ਯੇਨਾਨृਣ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਾਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਦੇ ਦੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕਃ
ਉਹਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਭਗਵਾਨ ਨੇ,
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਸੁਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ: 'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਆਪ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।'
ਤ੍ਵਂ ਚਾਗਚ੍ਛ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਦ੍ਯੈਵ ਮਮ ਮਂਦਿਰੇ
ਤੇ ਤੂੰ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਚੱਲ।
ਅਦ੍ਯ ਮਾਘਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਮਪਰੋऽਪਿ ਯਃ
ਅੱਜ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ, ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ—
ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ,
ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ,
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਾਦਾਯ ਨृਪਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਜਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵੀਕੁਣ੍ਡਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ॥ ੬.੯੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਮਂਦਿਰਂ ਨੀਤਃ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ੯੧ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤਿष੍ਠਤੇ ਤਤ੍ਰ ਜਰਾਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਉਥੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇऽਜਾਪਾਲੇਸ਼੍ਵਰੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅਜਾਪਾਲੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਪਚਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।