ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮਂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਂ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਛਤ੍ਰਾਦਿਭੂषਣਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਛਤਰੀ ਆਦਿ ਗਹਣੇ ਦੇ ਕੇ।
ਕਨ੍ਯਕਾਃ ਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਪਾਦੁਕੇ ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ
ਕੁੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਕੌਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯ੍ਯੇਣ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਵਯਃ ਕਥਮ੍ ੬.੮੯.
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲੇਗਾ?
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਯਸ੍ਯਾਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤ੍ਵਂ ਕਨ੍ਯਕਾਯਾ ਵਦਿष੍ਯਸਿ
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖੇਗੀ—
ਏਵਂ ਚਾਨ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪਾਰਂਪਰ੍ਯੇਣ ਕਨ੍ਯਕਾਃ ੪੨ ਤਤਃ ਸਾ ਤਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪਾਦੁਕਾਸਂਭਵਾਂ ਗੁਹਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਲੜੀਵਾਰ—ਫਿਰ ਉਹ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—
ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਨ੍ਯਾਹਸ੍ਤੇਨ ਪਾਦੁਕੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੈਰਾਂ (ਪਾਦੁਕੇ) ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਂਛਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸੌਖ੍ਯਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਜਗਤ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—
ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਦੁਕੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ: ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮਹਾਨਤਾ।
ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣੇ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤੁਃ ਪਾਦੁਕਾਮਾਹਾਤ੍ਮਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਉਣਾਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਨ ਤਯੋਃ ਕਥਿਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਅਗ੍ਨਿਤੀਰ੍ਥਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਂ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਾਵਹਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸੋਮਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਪ੍ਰਤੀਪੋ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ
ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀਪ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਅਥੋ ਸ਼ਿਵਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਪੇ ਨृਪਸਤ੍ਤਮੇ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤੀਪ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ,
ਤਤਸ਼੍ਚ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸ਼ਂਤਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਃ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਨ ਵਵਰ੍ष ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਦਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਅਤਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਗਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਰਿਪੀਡਿਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਾਃ ਪਤਿਭਿਰ੍ਨਾਰ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਨਿਜੈਃ ੬.੯੦.
ਪਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ।
ਦੈਵਯੋਗਾਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਯਦਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਕਿਸੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਜੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ,
ਸ਼ੁष੍ਕਾ ਮਹੀਰੁਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਥਾ ਯੇ ਚ ਜਲਾਸ਼ਯਾਃ
ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ।
ਏਵਂ ਵृष੍ਟੇਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਾਤੇ ਨष੍ਟੇ ਧਰ੍ਮਪਥੇ ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਿਆ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਜਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਨ ਚ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਕੋਈ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਪਾਠ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਰਤ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ,
ਪਰਿਭ੍ਰਮਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਂਚਿਦ੍ਗ੍ਰਾਮਂ ਨਿਰੁਦ੍ਵਸਮ੍
ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰਮਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚਂਡਾਲਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਉਥੇ, ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਸਾਰਮੇਯਂ ਚਿਰੋषਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।