ਕੂਰ੍ਮਕੁਕ੍ਕੁਟਸਰ੍ਪਾਦਿਸਮਾਰੂਢਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਨृਤ੍ਯਂਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਹਸਂਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੀਡਾਸਕ੍ਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੬.੮੮.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਣੇ ਕਛੂਏ, ਕੁੱਕੜ, ਸੱਪ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਹ ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਦਂਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਦਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਭੀषਣਾਃ
ਕਈਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦ ਸਨ।
ਲਂਬਕਰ੍ਣ੍ਯੋ ਵਿਕਰ੍ਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰ੍ਪਕਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਪਰਾਃ
ਕਈਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਲਟਕਦੇ ਸਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਚਲਣੀ ਵਰਗੇ ਸਨ।
ਏਕਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਪਰਾਃ
ਕਈ ਇੱਕ ਹੀ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਦੇ, ਹੋਰ ਨੰਗੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ।
ਖਙ੍ਗਹਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰਾਹਸ੍ਤਾਃ ਕੁਂਤਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭੀषਣਾਃ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭੁਸ਼ੁਂਡਿਕਰਭੂषਿਤਾਃ
ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ, ਕੁਝ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੀਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੇ ਜਣੇ ਭਾਲਾ ਫੜੇ ਹੋਏ; ਕੁਝ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਥ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾऽऽਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਹਰ੍षਸਂਯੁਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਬਲਂ ਦੇਵੀਸਮੁਦ੍ਰਵਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਫੌਜ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਯਭੀਤਾ ਸਮਂਤਤਃ
ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ।
ਬਾਲਵृਦ੍ਧਸਮੋਪੇਤਂ ਤੇषਾਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਹਰ੍षਸਂਯੁਤਾਃ ੬.੮੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਜ ਵੱਸੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।
ਉਦ੍ਵਾਸਿਤਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੋ ਦੇਸ਼ਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ ਵੈ ਮਹਾਨ੍ ਨਿਵਾਸਾਯ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਿਂਚਿਚ੍ਚਾਵੇਦ੍ਯਤਾਂ ਹਿ ਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਸਾਰੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।
ਸਂਧ੍ਯਾਕਾਲਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਚ ਤਾਸਾਂ ਗਰ੍ਭੋऽਸ੍ਤੁ ਵੋ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਰੁਦਂਤ੍ਯੋ ਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਂਤਿ ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਤ੍ਰਿਕੇषੁ ਚ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਾ ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਂਤਿ ਰਮਨ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਵਪਂਤਿ ਚ
ਉਹ ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਰਿੰਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨਮਰਜੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਸੂਤਿਕਾਭਵਨੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਜਨਮ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਨ षष੍ਠੀਜਾਗਰੋ ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਕਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਰਾਤ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ,
ਨਾਸ਼ਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਪਾਵਕਃ ਸੂਤਿਕਾਗृਹੇ
ਜਿੱਥੇ ਜਨਮ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਥੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਾਂਗਲ੍ਯੈਃ ਸਂਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸੂਤਿਕਾਗृਹਮ੍
ਉਹ ਜਨਮ-ਘਰ ਜੋ ਮੰਗਲਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਬਾਲਕਾ ਯੇ ਵਾ ਸ੍ਵਪਂਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ਦੇਸ਼ਗਾਃ ੬.੮੮.
ਉਹ ਬੱਚੇ ਜੋ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਖੁੱਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਯਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਰ੍षਾਂਤੇ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਚ
ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ-ਦਿਨ ਤੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ,
ਤੈਲਾਭ੍ਯਂਗਂ ਨਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਨ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟੋ ਯਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯੋ ਵਾ ਚਤ੍ਵਰਮਧ੍ਯਗਃ
ਉਹ ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚੌਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਯੋ ਵਾ ਪੁਰੁषਃ ਕਾਮਮੋਹਿਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਰਜਸਵਲਾ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਤਿ ਵਿਮੂਢਧੀਃ
ਉਹ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ,
ਉਦਙ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚ ਯੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਿਵਾ ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਜਨੀਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਦਧਿਸਕ੍ਤੁਪ੍ਰਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਸਤੂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਤਦਾ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਰਾਜਾ ਚਮਤ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ,
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਖ੍ਯਾਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਰ ਮਹੋਦਯੇ ੬.੮੮.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸੁਖੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ,
ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਾਨਨਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,