ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸੋਮਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ, ਛੇਵੀਂ ਅਗਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਾ ਮਹਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰੀ ਮਹਿਤ੍ਥਾ ਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤਥਾऽਪਰਾ
ਚਮਤਕਾਰੀ, ਮਹਿਤਥਾ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪਰਾ,
ਅਂਬਾਵृਦ੍ਧਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਚ ਤਾਸਾਂ ਤਿਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ ਅਤੇ ਚਤੁਰਥੀ ਚੌਥੀ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸੂਤਸਂਭਵ
ਸੂਤ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਯਥਾਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਮ
ਇਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਮਹੀਪੇਨ ਪੁਰਮੇਤਦ੍ਯਦਾ ਕृਤਮ੍ ਚਤਸ੍ਰੋ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸਂਮਤੇਨ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਚਮਤਕਾਰ ਮਹੀਪਾਲ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਈਆਂ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਸ੍ਯ ਅਂਬਾਨਾਮਾਭਵਤ੍ਸੁਤਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅੰਬਾ ਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਹੋਈ।
ਉਭੇ ਤੇ ਕਾਸ਼ਿਰਾਜੇਨ ਪਰਿਣੀਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਾਸ਼ਿਰਾਜਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ,
ਅਥ ਤੈਰ੍ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸਭृਤ੍ਯਬਲਵਾਹਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਅਥਾਂਬਾ ਚੈਵ ਵृਦ੍ਧਾ ਚ ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਦਮ੍ ੬.੮੮.
ਫਿਰ ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ, ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।
ਦੇਵ੍ਯਾ ਆਰਾਧਨੇ ਯਤ੍ਨਂ ਕृਤਵਤ੍ਯੌ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਲਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਨ ਚ ਤੁष੍ਟਾ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਉਹ ਜਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਈ।
ਮਂਤ੍ਰੈਰਾਥਰ੍ਵਣੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਰਿਕਾਸੂਕ੍ਤਸਂਭਵੈਃ
ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ੁਰਿਕਾ ਸੂਕਤ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਕृਤਵਤ੍ਯੌ ਤਤੋ ਹੋਮਂ ਸੁਸਮਿਦ੍ਧੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਨਾਰੀ ਬਾਲਾਰ੍ਕਸਵ੍ਰਿਭਾ ॥ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਚ ਸੁਨੇਤ੍ਰਾਸ੍ਯਾ ਤਪ੍ਤਹਾਟਕਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਇਕ ਔਰਤ, ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ; ਦੂਜੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਨਿਕਲੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਦ੍ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਧृਤਖਡ੍ਗਾ ਭਯਾਵਹਾ
ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਔਰਤ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਚਤੁਸ੍ਤੇ ਵਰਂ ਹृਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ।'
ਨਿਹਤਃ ਸਂਗਰੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰ੍ਯਵਨੈਃ ਕਾਲਪੂਰ੍ਵਕੈਃ
ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਯਵਨਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਯੁष੍ਮਦੀਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਯਥਾ ਤੇषਾਂ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਤਥਾਤ੍ਰੈਵ ਉਭਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਸਾਦਰਮ੍ ੬.੮੮.
ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਉਭੇ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤਤਃ
ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ
ਏਕਾ ਗਜਮੁਖੀ ਤਤ੍ਰ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਤੁਰਗਾਨਨਾ
ਇਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ।
ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚ ਵਪੁषਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਮਾਨੁषਸਂਭਵੈਃ
ਕਈ ਹੋਰ ਜਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਗੁਹ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰੇਕਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਹृਦਿਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਕਈਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਲੁਕਵੇਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਨ।
ਏਕਹਸ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ
ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੱਥ ਸੀ, ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਹੱਥ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਪੰਜ ਹੱਥ ਵੀ ਸਨ।
ਬਹੁਪਾਦਾ ਵਿਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਏਕਪਾਦਾਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ
ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਪੈਰ ਸਨ, ਕੁਝ ਕੋਲ ਦੋ ਪੈਰ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੈਰ ਸੀ।
ਏਕਨੇਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾਪਰਾਃ
ਕਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਸੀ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੋ ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਸਨ।
ਵृषਵਾਨਰਸਿਂਹਾਜਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸਰ੍ਪਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਰਾਃ
ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਾਂਡ, ਬਾਂਦਰ, ਸ਼ੇਰ, ਬਕਰਾ, ਬਾਘ ਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਧਾਰ ਲੈ।