ਯਯਾਤਿਰੁਵਾਚ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲਬ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕੌਤੁਕਂ ਮੇ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਅੱਗ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ? ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਯੋ ਮृਤੋ ਮृਤਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੇषੋऽਭੂਦ੍ਧਰਣੀਤਲੇ
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ, ਤੇ ਜੋ ਬਚੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
ਏਵਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਠਿਨ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ—
ਅਨ੍ਨੌषਧਿਰਸਾਭਾਵਾਦਸ੍ਥਿਸ਼ੇषੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਚਂਡਾਲਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषਾਪੀਡਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਮਾਦਾਯ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਸਲਿਲੇਨ ਤੁ
ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਇਆ।
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਸ੍ਤਤੋ ਨृਪ
ਜਦੋਂ ਖਾਣ ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਹੋਈ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨੇ—ਰਾਜਾ—
ਨष੍ਟੌषਧਿਰਸੇ ਲੋਕੇ ਯੁਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ਧਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ 7.3.30.
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਨਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਯਜਿष੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਂਡਲਮ੍
ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਣਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਏਵਂ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਕੋਪੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਵਨ ਵਾਲਾ ਅੱਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟੇ ਸਹਸਾ ਵਹ੍ਨਾਵਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਅੱਗ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਦੇਹਂ ਪਰਮਂ ਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਨਾਸ਼ਂ ਗਤਾ ਨਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਵੇष੍ਯਤਾਂ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੱਭੋ—ਉਹ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਅਨ੍ਵੈषਯਂਸ੍ਤਥਾਗ੍ਨਿਂ ਤੇ ਸਮਂਤਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਂਡਲੇ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੌਫੇਰੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪੁਰਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕਂ ਸ਼੍ਰਾਂਤਾ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਫਿਰ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਤੋਤਾ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹੋਤ੍ਰ ਮਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਹਵਨ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕੇਨਾਵੇਦਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਨ੍ਯੁਨਾ ਵृਤਃ 7.3.30.
ਤੋਤੇ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਮੀਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਂ ਤਰੁਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਥਾ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਤਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤੇ ਜਿਹ੍ਵਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਉਲਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯਥਾ ਦੇਵੈਰ੍ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਅੱਗ ਇੰਝ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਣ।
ਅਤ੍ਰਾऽਸੌ ਤਿष੍ਠਤੇ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਨਿਰ੍ਝਰੇ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ
ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਪਹਾੜ ਦੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦਹਂ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮੁਖਾਤ੍ਸੁਰਾਃ
ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆ।
ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਵਿਜਿਹ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਰ੍ਦੁਰਂ ਨृਪਃ
ਉਸ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਜੀਭ ਤੋਂ ਵੰਜਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।'
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾਃ ਸਲਿਲਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।
ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਮੁਖਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਵਯਿ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ਵਿਨਾਸ਼ਮੇਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦਿਵਾਕਰਃ 7.3.30.
ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ।
ਇਂਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਦਾਯਤ੍ਤਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਨਸ੍ਮਾਨਨਾਗਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ?