ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਮਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਾਪਸੌਘਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਤਪੱਸਵੀ ਜਥੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ,
ਅਹਂ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੇਣਾਥ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਮੈਂ ਰੋਗ ਤੇ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰੈਵ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਹਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਕਾਂਤੇऽਪਿ ਮਹਾਭਾਗ ਨ ਸੁਪ੍ਤਂ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਤ੍ਵਯਿ ॥ ੬.੭੬.
ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਸੁੱਦੀ ਹੈਂ, ਨਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਨ੍ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤ੍ਵਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਟਿਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ,
ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯੇ ਮੁਖਂ ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਾ ਅਹਂ ਕਥਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਂ ਨਾਥ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।
ਯਾਵਤਸ੍ਤਵ ਸਂਜਾਤਾ ਉਪਵਾਸਾ ਮਹਾਮਤੇ
ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਉਪਵਾਸ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ,
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ—
ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਮਨਸਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਦਦੇ
ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਚੁੱਕੀ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਃ ਕ ਏਤੇ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਹਨ?
ਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਸ੍ਵ ਭਾਰ੍ਯਾਸਹਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਘਰ ਜਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਣੇ।
ਮੁਣ੍ਡੀਰਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾऽਨ੍ਯਂ ਕਾਲਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਮੁੰਡੀਰਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਾਲਵੱਲਭ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ—
ਮੂਲਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸਸ੍ਯਪ੍ਰਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਸਸ੍ਯਂ ਤੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤਮ੍॥ ੬.੭੬.
ਮੂਲ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਫਸਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨੀ; ਮੈਂ ਫਸਲ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।
ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਕृष੍ਟਮਨਸੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਕਰਵਾਮਹੇ
ਸਾਡਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੱਸ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਯੂਯਂ ਸਮਾਯਾਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਮਮਾਂਤਿਕਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ—
ਤਥਾऽਤ੍ਰੈਵ ਸਦਾ ਸ੍ਥੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰੇਵ ਹਿ
ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਰੋਗਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਤੂੰ ਵੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁੱਖ ਪਾਵੇਂਗਾ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਤ੍ਰਿਤਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਦਰ੍ਥਂ ਨਿਰੂਪਯ
ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੰਦਰ ਬਣਾਓ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰ੍ਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ—
ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਮੇ ਗਾਤ੍ਰਂ ਯਾਦृਗ੍ਰੂਪਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਵੇਖ।
ਸੋऽਹਮਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੂਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਾਂਗਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਸਾਧ੍ਵਰ੍ਚਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸੂਚਿਤਾਃ
ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦ੍ਯੈਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚਿਰਂ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
ਭਾਸ੍ਕਰਾ ਭਕ੍ਤਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਕਾਃ
ਸੂਰਜ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਤਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕਾਲੇ ਸ੍ਵੇ ਯਥੋਕ੍ਤੇ ਸੂਰਰ੍ਯਵਾਸਰੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ 'ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮੁਂਡੀਰਕਾਲਪ੍ਰਿਯਮੂਲਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਮੁੰਡੀਰਕਾਲ ਪ੍ਰਿਯਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਛੱਤ-ਸਤਤੀ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰੌ ਸੂਤ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਭੂਭੁਜਾ
ਸੂਤਾ ਜੀ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਮਿਲਿਆ।
ਕृਤੌ ਕਥਯਸੀਤ੍ਯੇਵਂ ਵੇਦਿਮਧ੍ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ,' ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੈਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।