ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣੇ
ਇੱਕਵੀਹਵੇਂ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਈ।
ਰਾਮਰਾਮ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਯਜੈਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਹਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨੈਤਦਨ੍ਯਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁष੍ਟਾ ਵਯਂ ਵਤ੍ਸ ਦਾਸ੍ਯਾਮਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ ਵਾਂਛਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸ੍ਵ ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰਪਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬੱਚੇ, ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਲਦੀ ਮੰਗ ਲੈ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਪਿਤਰੋ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟਾ ਮੇ ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਯਦਿ ਵਾਂਛਿਤਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਰਕ੍ਤਦੋषਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸੇਵਿਤਂ ਵਰਤਾਪਸੈਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਦਾਤੀ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇ, ਲਹੂ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਵੇ।
ਪਿਤਰ ਊਚੁਃ। ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਜਾ ਗਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਯੇਯਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ। ਰਾਮਹ੍ਰਦ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ ਲਈ ਜੋ ਖੱਡ ਤੂੰ ਬਣਾਈ, ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਰਾਮ ਸਰੋਵਰ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤਿਯੁਤਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਂਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍
ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣਗੇ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਨਰਃ
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ—
ਅਪਿ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਨਰਕੇ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ—
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਰਾਮੋऽਪਿ ਚ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕ੍ਰੋਧਵਰ੍ਜਿਤਃ॥੬.੬੯.
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਮ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਤਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਜੇ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲਈ ਵੀ—
ਉਪਸਰ੍ਗ ਮृਤਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਪਾਗ੍ਨਿਵਿषਬਨ੍ਧਨੈਃ
ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਸੱਪ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਣ—
ਯਃ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਪਕ੍ਸ਼ੇ ਜਲੈਰਪਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪ੍ਰੇਤ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ—
ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਰਾਮਹ੍ਰਦਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਨਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਪਠਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਪਰ੍ਵਕਾਲੇ ऽਥਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਠੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਨਿਧੌ
ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਮਿਦਂ ਨਰਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਾਮਹ੍ਰਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ, 'ਰਾਮ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੇਨ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਹਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਾਰਕਂ ਰਣੇ
ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਥਾਸ੍ਤਿ ਸੁਮਹਤ੍ਕੁਣ੍ਡਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛੋਦਕਸਮਾਵृਤਮ੍ ਸ ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯ ਆਜਨ੍ਮਮਰਣਾਂਤਿ ਕਾਤ੍
ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਾ ਵਦ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮਾਲਕ, ਇਹ ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਦੱਸੋ।
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਭਯਾਵਹਃ
ਉਹ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਨਕਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ,
ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾ ਸ਼ਨਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ।
ਵਰੁਪੂਜੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਮਸਂਤੁष੍ਟਂ ਤਤੋ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤਪੋऽਕਰੋਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਵृषਾਰੂਢ ਉਮਾਪਤਿਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਂਹृष੍ਟਸ੍ਤਾਰਨਾਦੇਨ ਨਾਦਯਨ੍ ੬.੭੦.
ਉਥੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਾਰਕ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਏ।
ਭੋਭੋਸ੍ਤਾਰਕ ਤੁष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਸਾਹਸਂ ਮੇਦृਸ਼ਂ ਕੁਰੁ
ਹੇ ਤਾਰਕ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰ।
ਅਜੇਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਹਂ ਵਿਭੋ
ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਅਜੇਤ ਹਾਂ।