ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕਿਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?'
ਕੇਨੈषਾ ਮਾਮਿਕਾ ਧੇਨੁਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤਾ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਗਾਂ ਕੌਣ ਨੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਸ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪਿਤਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਮਾਤਾ ਚ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਾ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਿਉ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਤਾਪਸਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲ ਪਏ।
ਮਾਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਾਂ ਵ੍ਯਥਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਖਮੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਦ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਰੁਦਿਤ੍ਵਾਥ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਿਪ੍ਰਲਪ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ,
ਅਥ ਦਾਹਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਤਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮ੍ ੬.੬੭.
ਜਦ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੱਡ ਬਣਾਈ।
ਅਥਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤਾਪਸੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਸੌ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰੋ ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਪਸੈਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨਿਜਃ
ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਤਾਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇਣ ਹਤੋਮਮ
ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਮੁਰ੍ਵੀਂ ਯਦ੍ਯਹਂ ਨ ਕਰੋਮਿ ਵੈ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਕਰਾਂ,
ਪਿਤृਮਾਤृਵਧਾਜ੍ਜਾਤਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤੇਨ ਪਾਪ੍ਮਨਾ
ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਾਤਲ ਵਲੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਹੋਇਆ,
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਚਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਕ੍ਤੇਨ ਪਿਤਰਂ ਨਾਹਮਂਭਸਾ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਉਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪਨ੍ਨਾ ਨੋਚੁਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਖਿਆ।
ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ਬਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦੈਰ੍ਮੇਦਕੈਸ੍ਤਥਾ ੬.੬੭.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਰਾਂ, ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੇਦਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤਥਾऽਰ੍ਜੁਨੋऽਪਿ ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਯਾਤਂ ਭृਗੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਭਰਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆ ਗਿਆ ਹੈ,
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਮੁਖੋ ਦृष੍ਟੋ ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਥਾਭਵਨ੍ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਹੈਹਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਹੈਹਯਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਪਾਤਕੇਨ ਤਤਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੌਰੁषਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਰਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਸੀ।
ਅਥ ਭਗ੍ਨਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੈਹਯਾਧਿਪਤਿਃ ਕ੍ਰੁਧਾ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨਾਰੋਪਯਿਤੁਂ ਸੁਯਤ੍ਨਮਪਿ ਚਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਹਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਕਰ੍षਯਾਮਾਸ ਖਙ੍ਗਂ ਕੋਸ਼ਾਤ੍ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਈ।
ਗਦਯਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਰਾਵਣੋ ਲੋਕਰਾਵਣਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਾਂਕਰ ਸੀ, ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਃ ਪ੍ਰਵਾਹੋ ਯੈਃ ਸਹਸ੍ਰਾਖ੍ਯੈਃ ਕਰੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ੬.੬੭.
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੇਕੁਰੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਦੈਵਯੋਗਾਤ੍ਕਥਂਚਨ
ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਰਾਮਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ।
ਹੈਹਯਾਧਿਪਤੇ ਪਾਪ ਯੈਃ ਕਰੈਰ੍ਜਨਕੋ ਮਮ
ਹੈਹਯਾ ਦੇ ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ—