ਸਾऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਨ੍ਯਤਾਮੇਤਦ੍ਧੈਹਯਾਧਿਪਤੇਰ੍ਬਲਮ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਯਿਤੁਮਾਰਬ੍ਧਂ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਿਰਰ੍ਗਲਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ: ਹੇ ਹੇਹਯਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।'
੧ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮ੍ਮੁਖੋऽਪ੍ਯਭਵਦ੍ਰਣੇ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ।
ਅਥ ਭਗ੍ਨਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਧ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮਂਤਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਿਆ,
ਤੇਜੋਹਾਨਿਃ ਪਰਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧਾਦ੍ਵਿਭੋ
ਅੱਜ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਜੋਤਿ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨਾਗਚ੍ਛਤੇ ਤਸ੍ਯ ਰਾਮੋਨਾਮ ਸੁਤੋ ਬਲੀ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ,
ਨੈषਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਬਲਾਨ੍ਨੇਤੁਂ ਕਾਮਧੇਨੁਰ੍ਮਹੋਦਯਾ ੬.੬੬.
ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਤਤਃ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਭੀਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਾਕ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਰ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਜਮਦਗ੍ਨਿਵਧਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਟ੍षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਛਿਆਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਫਲਾਨਿ ਕਨ੍ਦਮੂਲਾਨਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਸਮ੍ਮੁਖਃ
ਫਲ, ਗੱਡੇ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ੋ ਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੂਲਿੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕਿਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?'
ਕੇਨੈषਾ ਮਾਮਿਕਾ ਧੇਨੁਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤਾ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਗਾਂ ਕੌਣ ਨੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਸ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪਿਤਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਮਾਤਾ ਚ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਾ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਿਉ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਤਾਪਸਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲ ਪਏ।
ਮਾਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਾਂ ਵ੍ਯਥਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਖਮੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਦ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਰੁਦਿਤ੍ਵਾਥ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਿਪ੍ਰਲਪ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ,
ਅਥ ਦਾਹਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਤਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮ੍ ੬.੬੭.
ਜਦ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੱਡ ਬਣਾਈ।
ਅਥਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤਾਪਸੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਸੌ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰੋ ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਪਸੈਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨਿਜਃ
ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਤਾਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇਣ ਹਤੋਮਮ
ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਮੁਰ੍ਵੀਂ ਯਦ੍ਯਹਂ ਨ ਕਰੋਮਿ ਵੈ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਕਰਾਂ,
ਪਿਤृਮਾਤृਵਧਾਜ੍ਜਾਤਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤੇਨ ਪਾਪ੍ਮਨਾ
ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਾਤਲ ਵਲੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਹੋਇਆ,
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਚਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਕ੍ਤੇਨ ਪਿਤਰਂ ਨਾਹਮਂਭਸਾ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਉਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪਨ੍ਨਾ ਨੋਚੁਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਖਿਆ।
ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ਬਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦੈਰ੍ਮੇਦਕੈਸ੍ਤਥਾ ੬.੬੭.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਰਾਂ, ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੇਦਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤਥਾऽਰ੍ਜੁਨੋऽਪਿ ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਯਾਤਂ ਭृਗੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਭਰਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆ ਗਿਆ ਹੈ,
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਮੁਖੋ ਦृष੍ਟੋ ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਥਾਭਵਨ੍ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।