ਸੁਰਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਂ ਹਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤੋਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਲਾਦਪਿ ਹਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਮੈਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਗਾਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇ ਦੇ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸਭਾਤਲਾਤ੍
‘ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਥਿਆਰ!’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਸੇਵਕਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨृਪਤੇਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵੇਦਿਨਃ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ,
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਜਮਦਗ੍ਨੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਸਾऽਪਿ ਨਾਨਾਵਿਧੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਃ ਖਣ੍ਡਿਤਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ੬.੬੬.
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਗਾਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਏਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿਂ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਸਾ ਕਾਲ੍ਯਮਾਨਾ ਚ ਧੇਨੁਃ ਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਂਰਮ੍ਭਮਾਣਾਯਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਉਹ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਮਦੂਤਾ ਇਵਾਪਰਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਮ ਦੇ ਦੂਤ ਹੋਣ।
ਸਾऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਨ੍ਯਤਾਮੇਤਦ੍ਧੈਹਯਾਧਿਪਤੇਰ੍ਬਲਮ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਯਿਤੁਮਾਰਬ੍ਧਂ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਿਰਰ੍ਗਲਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ: ਹੇ ਹੇਹਯਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।'
੧ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮ੍ਮੁਖੋऽਪ੍ਯਭਵਦ੍ਰਣੇ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ।
ਅਥ ਭਗ੍ਨਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਧ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮਂਤਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਿਆ,
ਤੇਜੋਹਾਨਿਃ ਪਰਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧਾਦ੍ਵਿਭੋ
ਅੱਜ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਜੋਤਿ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨਾਗਚ੍ਛਤੇ ਤਸ੍ਯ ਰਾਮੋਨਾਮ ਸੁਤੋ ਬਲੀ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ,
ਨੈषਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਬਲਾਨ੍ਨੇਤੁਂ ਕਾਮਧੇਨੁਰ੍ਮਹੋਦਯਾ ੬.੬੬.
ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਤਤਃ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਭੀਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਾਕ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਰ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਜਮਦਗ੍ਨਿਵਧਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਟ੍षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਛਿਆਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਫਲਾਨਿ ਕਨ੍ਦਮੂਲਾਨਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਸਮ੍ਮੁਖਃ
ਫਲ, ਗੱਡੇ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਪੁਲਿਨ੍ਦੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ੋ ਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੂਲਿੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕਿਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?'
ਕੇਨੈषਾ ਮਾਮਿਕਾ ਧੇਨੁਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤਾ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਗਾਂ ਕੌਣ ਨੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਸ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪਿਤਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਮਾਤਾ ਚ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਾ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਿਉ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਤਾਪਸਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲ ਪਏ।
ਮਾਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਾਂ ਵ੍ਯਥਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਖਮੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਦ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਰੁਦਿਤ੍ਵਾਥ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਿਪ੍ਰਲਪ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ,
ਅਥ ਦਾਹਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਤਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮ੍ ੬.੬੭.
ਜਦ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੱਡ ਬਣਾਈ।
ਅਥਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤਾਪਸੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਸੌ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰੋ ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਪਸੈਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨਿਜਃ
ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।