ਏਤਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਉਪਯੇਮੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥੋ ਦੇਵਾਗ੍ਨਿਗੁਰੁਸਂਨਿਧੌ
ਰਾਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਅੱਗ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਿਆ ਸੀ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ਲੋਕੇ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਂਤੇ ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੁਜਜਨਮਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਤਾਸਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਪਤੇਃ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ,
ਤਤਃ ਸਮਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਕਾਃ ੬.੬੩.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਕਾਮ ਸਂਤਪ੍ਤਾ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੇ ਨਸੀਬ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਵਯਂ ਯਸ੍ਮੈ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਾਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਾਤ ਪਾਪਿਨੇ
ਪਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮਾਦਾਯ ਜਗਾਮ ਸ਼ਸ਼ਿਸਂਨਿਧੌ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸੋऽਨ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਤਾਸਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਫਿਰ ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।
ਕਿਮਿਦਂ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਤ੍ਰਿਪਤੇऽਧਮ
ਤੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ऋਤੁਕਾਲੇऽਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੁਤਾ ਮਮ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਬੇਟੀਆਂ ਹੀ ਪੈਦਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ऋਤੁ ਸ੍ਨਾਤਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਂਨਿਧੌ ਨੋਪਗਚ੍ਛਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੁਤੂ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਲਜ੍ਜੋ ਰਾਤ੍ਰਿਨਾਯਕਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਧੋਮੁਖੋ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕਰਿष੍ਯੇ ਵਚਸ੍ਤਵ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ।'
ਤਤੋ ਹृष੍ਟਮਨਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਹਿਮਦ੍ਯੁਤੇ ੬.੬੩.
ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਿਮਾਦਯੁਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
੩ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਜਾਃ
ਪਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭੂਯੋ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਪਿਤਾ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਧੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੀ।
ਏਤਤ੍ਤਾਤ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਮਸ੍ਮਾਕਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਹृਦਿ
'ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ,'
ਯਤ੍ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਕਾਮੁਕੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
'ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਕਾਮੀ, ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ,'
ਤਦ੍ਦੁਃਖਂ ਨ ਵਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹृਦਿ ਧਰ੍ਤੁਂ ਕਥਂਚਨ
'ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ।'
ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਤਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਨਿषਿਦ੍ਧੋ ਰਾਤ੍ਰਿਨਾਯਕਃ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮੋ ਯੇਨ ਜੀਵਿਤਮ੍
'ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਸੀਬ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਜੀਊਣਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।'
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਨਾਥਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਂਨਿਧੌ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪ ਨ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਧਰ੍ਮਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
'ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ,'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਤਤੋऽਸੌ ਕृਸ਼ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਂਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰੋਹਿਣੀਮ੍ ੬.੬੩.
ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਯਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ਾਯ ਪृਚ੍ਛ ਮਾਨਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਵੈਦਿਆਂ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਥਾਪਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਸ ਨਿਸ਼ਾਪਤਿਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਰਾਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪਰਾਯਣਃ
ਫਿਰ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥਾਸੌ ਭ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਸਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਤ੍ਰਿਪਃ
ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰੋਮਕਂਨਾਮ ਸ ਮੁਨਿ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰੋਮਕਾ ਨਾਂ ਦੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਪੱਕਾ ਸੀ।