ਨ ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਨੋ ਭੋਗੇ ਨਾਸ਼੍ਵਯਾਨੇ ਨ ਵਾਰਣੇ
ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਘੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮृਗਾਸਕ੍ਤੋऽਰ੍ਬੁਦਂ ਗਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਸ੍ਤਨਂ ਧਯਨ੍ਤੀਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਨੁਰਾਗਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਇਆਲੂ ਜਾਨਵਰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਗृਹੀਤਸ਼ਰਾਸਨਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ ਮਾਦਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ,
ਤਤਃ ਸਾ ਕੋਪਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਭੂਪਾਲਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਸ਼ਯਾਨੋ ਮੈਥੁਨਾਸਕ੍ਤਃ ਸ੍ਤਨਪੋ ਵ੍ਯਾਧਿਪੀਡਿਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ—
ਤਦਦ੍ਯ ਮਰਣਂ ਜਾਤਂ ਮਮ ਸਰ੍ਵਂ ਨृਪਾਧਮ
ਅੱਜ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਹਮਧਰ੍ਮੇਣ ਹਤਾ ਭੂਮਿਪਤੇ ਤ੍ਵਯਾ 7.3.29.
ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਾਂ ਤਦਾ ਮृਗੀਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਬਚੀ ਸੀ, ਉਸ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਅਵਿਵੇਕਾਨ੍ਮਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਹਤਾ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਘृਣੇਨ ਚ
ਹੇ ਮਾਇਆਲੂ, ਮੇਰੇ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧੇਨੁਂ ਤਯਾ ਸਮਾਲਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਯਾਸ੍ਯਸੇ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮृਗੀ ਰਾਜਾਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਗਣੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਗਈ।
ਅਥਾऽਸੌ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਸਦ੍ਯੋ ਰੌਦ੍ਰਾਸ੍ਯਃ ਸਮਜਾਯਤ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤਾਂ ਸੇਨਾਮਾਤ੍ਮੀਯਾਂ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਫੇਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਖਾ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਸੈਨਿਕਾ ਰਾਜਨ੍ਹਤਸ਼ੇषਾਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜੇ ਸੈਨਿਕ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਬੜੀ ਦੁੱਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਨਿਵੇਦਯਨ੍ਤੋ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਤ੍ਰਿਕੇषੁ ਚ
ਉਹ ਘਟਨਾ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭੂਰਿਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਸੀ,
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਾਨੌ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ,
ਤਤ੍ਰੈਕਾ ਗੌਃ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਸ੍ਵਯੂਥਾਤ੍ਤृਣਤृष੍ਣਯਾ ॥ 7.3.29.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਗਾਂ, ਘਾਹ ਦੀ ਤਲੱਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਗ੍ਰਤृਣਂ ਯਾ ਤੁ ਸਦਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤੇ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਟੁੱਟਿਆ ਘਾਹ ਖਾਂਦੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸਸਾਦ ਤਾਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦਂष੍ਟ੍ਰੋਤ੍ਕਟਮੁਖਾਵਹਃ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਬੱਘ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨਕਲੇਦਾਰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਿਆ।
ਸ੍ਮਰਂਤੀ ਗੋਕੁਲੇ ਬਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪਾਯਿਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਖੇ ਸ੍ਮਰੇष੍ਟਾਂ ਦੇਵਤਾਂ ਤਤਃ
ਮੂਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਕਪਿਲੋਵਾਚ ਸ੍ਵਜੀਵਿਤਭਯਾਦ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਨ ਰੋਦਿਮਿ ਕਥਂਚਨ
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬੱਘ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਰੋ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸ ਤृਣਾ ਨ੍ਯਤ੍ਤਿ ਤੇਨਾਹਂ ਸ਼ੋਕਵਿਕ੍ਲਵਾ
ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹਾਂ।
ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤਂ ਬਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਨਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਨੰਨੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਪੁੱਛ ਕੇ,
ਪੁਨਰਾਗਮਨਂ ਯਤ੍ਤੇ ਨ ਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।
ਭਯਾਨ੍ਮਾਂ ਭਾषਸੇ ਚੈਵਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਸਮਂ ਭਯਮ੍
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਜਿੰਦ ਦੇ ਡਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋ ਯਦਿ ਤੇ ਭੂਯਾਨ੍ਮਾਂ ਮੁਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਮृਗਾਧਿਪ ॥ 7.3.29.
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮੋਚਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਾਂਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ।
ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਲਿਪ੍ਯਾਮਿ ਯਦ੍ਯਹਂ ਨਾਗਮੇ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਆਵਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।