ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਮੁਚ੍ਯੁਤੇ ਪਾਪਾਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਨਲਭੂਭੁਜਾ
ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਲਾ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯਸ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਘੇ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਿਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਕਣ੍ਡੂਃ ਪਾਮਾਥ ਦਦ੍ਰੂਣਿ ਮਂਡਲਾਨਿ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾ
ਖੁਜਲੀ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਦਾਦ, ਗੋਲ-ਗੋਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਗ—
ਅਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਕੁਣ੍ਡਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛੋਦਕਸੁਪੂਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਸੋਮਵਾਸਰੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਦਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਨਲੇਨ ਪृਥਿਵੀਭੁਜਾ
ਜਦੋਂ ਨਲਾ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ—
ਨਲ ਉਵਾਚ ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਥੇਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇਨ ਚ
ਨਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਸਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਚ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਇਥੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਾਘਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਸਕਲਂ ਚ ਮਹੀਪਤੇ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਹੇ ਰਾਜਨ,
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰੋਗਨਾਸ਼ਾਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ।
ਯੋ ਮਾਮਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦਿਵਸੇ ਵੀਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਗਾਤ੍ਰਸਂਭਵਾਃ ॥ ੬.੫੫.
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਵੇਖੇਗਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਰੂਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਕੁਂਡਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਾਂ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਮਪਿ ਮਾਨਵਃ ਸੋऽਪਿ ਰੋਗੈਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਂਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁष੍ਟਿਮਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਯੋ ਮਾਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਯਾਸ੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਥਾ ਦੀਪੋऽਤ੍ਰ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਮਯਾ ਯੁष੍ਮਤ੍ਪੁਰੋਂਤਿਕੇ
ਇਹ ਸ਼ੰਭੂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾਹਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਾਯ ਕृਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।
ਤਵ ਦੇਵਕृਤੇ ਯਤ੍ਨਂ ਯਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸੁ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਚ
ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ—
ਤਥਾ ਪੂਜਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਤਾਃ ਵਂਸ਼ਜਾਸ੍ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਂਤਿ ਪੂਜਾਮਸ੍ਯ ਸੁਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਅਸੀਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਚ੍ਚੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚਾਭਿਨਂਦਿਤਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਸ ਭਗਵਾਞ੍ਛਂਭੁਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ੬.੫੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਉਸ ਥਾਂ ਉਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵੀਕ੍ਸ਼ਣੀਯਃ ਸਦਾ ਹਿ ਸਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਨਲੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਨਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਪਚਵਾਂ-ਪਚਵਾਂ-ਚੈਪਟਰ, ਅਠੀ-ਹਜ਼ਾਰ-ਇਕ-ਵਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਰਵਿਵਾਸਰੇ
ਪਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ—
ਆਸੀਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋ ਨਾਮ ਗਾਲਵਃ ਸ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਗਾਲਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਚਿਵ੍ਰਤਪਰਃ ਸ਼ਾਂਤੋ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਪਰਾਯਣਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਵਯਃ
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗृਹਕृਤ੍ਯਂ ਸ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਵਟਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਤਃ
ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਾਕਾਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਚ ਹੇਮਂਤੇ ਜਲਸਂਸ਼੍ਰਯਃ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।