ਮਹਾਮਾਂਸਾਸ਼ਨਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਿਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਧਮ
'ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪਿਆ।'
ਤਤਃ ਸਂਸ਼ੋਧਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚਾਗਮਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੈਤਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਪਿਤਂ ਮਾਂਸਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ੬.੫੩.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਸੀਂ ਪਕਾਇਆ ਹੈ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਵਾ ਦਾਨਵਂ ਵਾ ਵਿਨਾ ਵਿਭੋ
'ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ...'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ।
. ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੋਪਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ ਰਾਜਾ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ਸ਼ਾਪੋਦ੍ਯਤਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸ਼ਪਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਗੁਰੁਰੇष ਪੁਨਰ੍ਮਾਨ੍ਯਸ੍ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਰਣ, ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵੈਰ ਰੱਖਣ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਇਜ਼ਤਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਪ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪੇਨ ਸਨ੍ਮੁਨਿਮ੍ ਪਾਦਯੋਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿ ਪ੍ਰਮੁਮੋਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਪਰੋਂ ਹਟਾ ਲਏ।
ਅਥ ਤੌ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤ ਸ਼ਾਪੋਦਕਪ੍ਲੁਤੌ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ, ਗਰਮ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ,
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਸ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵृਥਾ ਸ਼ਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਤੇਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਵਿਅਰਥ ਸੀ,
ਉਵਾਚ ਵ੍ਯਰ੍ਥਃ ਸ਼ਾਪੋऽਯਂ ਤਵ ਦਤ੍ਤੋ ਮਯਾ ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਨृਪੋ ਤ੍ਤਮ ੬.੫੩.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੂਰਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਨਿਹਨਿष੍ਯਸਿ
ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ ਹੈ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ,
ਊਰ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ੋ ਮਹਾਕਾਯਃ ਕृष੍ਣਦਨ੍ਤੋ ਭਯਾ ਨਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ, ਦੰਦ ਕਾਲੇ, ਤੇ ਦਿੱਖ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ—
ਤਤੋ ਜਘਾਨ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕ੍ਰੂਰ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ ਸੀ—
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਧਕृਤਂ ਵੈਰਂ ਸ੍ਮਰਮਾਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਤਤਸ੍ਤਂ ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮਂਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਨृਪਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਯੋ ਨਿਹਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤੇ
'ਤੂੰ, ਮੰਦਬੁਧੀ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਸ਼ਾਰਦਸ੍ਯੇਵ ਮੇਘਸ੍ਯ ਗਰ੍ਜਿਤਂ ਤਵ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਤੇਰਾ ਗਰਜਣਾ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਾਯ ਤਤੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸੋऽਪਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ੬.੫੩.
ਉਹ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਲਿਆ।
ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਤੌ ਸ਼ੂਰੌ ਵृਕ੍ਸ਼ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਬਲੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਯੋਧੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕृਤਵਨ੍ਤੌ ਵਨੇ ਤਤ੍ਰ ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਾਵਹਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤੇ।
ਅਥ ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਂਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕੂਰਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਤੇ ਮਨ ਡੋਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ—
ਤਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਫੋਟਯਾਮਾਸ ਭੂਮੌ ਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਨਿਹਤੇ ਸ਼ੂਰੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ—
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸ਼ੇषਾਃ ਸਮਂਤਾਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍
ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਾਨਪਿ ਭੂਪਾਲੋ ਜਘਾਨ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ।