ਹਤਸ਼ੇषਾਨ੍ਸਮਾਦਾਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਬਲਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਮੇਤ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਵੈਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ
ਏਵਂ ਸਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ੬.੫੩.
ਉਹ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ।
ਨ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਪਰ ਉਸ ਮੰਦ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਓਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਰਤਾ ਭੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਅਥਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸृਜ੍ਯਾਹਿਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਗੁਰੋਦ੍ਯਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਭੋਜਯਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਂਘ੍ਰਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤੇਨ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਭੋਜਨਾਯ ਵੈ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਆਪ ਧੋ ਕੇ, ਖਾਣ ਲਈ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਕੂਰਬੁਦ੍ਧਿਰਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦਰ੍ਥਂ ਚਾਮਿषਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪਰ ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਫ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਖਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤਾਦृਕ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾਮਤਰ੍ਕਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਬਣਾਇਆ, ਓਸੇ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਆਵੇ।
ਅਥਾਸੌ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਭੁਂਜਾਨੋ ਬੁਬੁਧੇ ਹਿ ਤਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ ਪਾ ਗਿਆ।
ਮਹਾਮਾਂਸਾਸ਼ਨਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਿਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਧਮ
'ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪਿਆ।'
ਤਤਃ ਸਂਸ਼ੋਧਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚਾਗਮਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੈਤਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਪਿਤਂ ਮਾਂਸਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ੬.੫੩.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਸੀਂ ਪਕਾਇਆ ਹੈ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਵਾ ਦਾਨਵਂ ਵਾ ਵਿਨਾ ਵਿਭੋ
'ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ...'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ।
. ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੋਪਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ ਰਾਜਾ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ਸ਼ਾਪੋਦ੍ਯਤਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸ਼ਪਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਗੁਰੁਰੇष ਪੁਨਰ੍ਮਾਨ੍ਯਸ੍ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਰਣ, ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵੈਰ ਰੱਖਣ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਇਜ਼ਤਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਪ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪੇਨ ਸਨ੍ਮੁਨਿਮ੍ ਪਾਦਯੋਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿ ਪ੍ਰਮੁਮੋਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਪਰੋਂ ਹਟਾ ਲਏ।
ਅਥ ਤੌ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤ ਸ਼ਾਪੋਦਕਪ੍ਲੁਤੌ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ, ਗਰਮ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ,
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਸ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵृਥਾ ਸ਼ਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਤੇਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਵਿਅਰਥ ਸੀ,
ਉਵਾਚ ਵ੍ਯਰ੍ਥਃ ਸ਼ਾਪੋऽਯਂ ਤਵ ਦਤ੍ਤੋ ਮਯਾ ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਨृਪੋ ਤ੍ਤਮ ੬.੫੩.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੂਰਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਨਿਹਨਿष੍ਯਸਿ
ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ ਹੈ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ,
ਊਰ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ੋ ਮਹਾਕਾਯਃ ਕृष੍ਣਦਨ੍ਤੋ ਭਯਾ ਨਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ, ਦੰਦ ਕਾਲੇ, ਤੇ ਦਿੱਖ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ—
ਤਤੋ ਜਘਾਨ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕ੍ਰੂਰ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ ਸੀ—
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਧਕृਤਂ ਵੈਰਂ ਸ੍ਮਰਮਾਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਤਤਸ੍ਤਂ ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮਂਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਨृਪਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਯੋ ਨਿਹਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤੇ
'ਤੂੰ, ਮੰਦਬੁਧੀ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।