ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਵਿਪੁਲੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦੱਖਣਾਂ ਦੇ ਕੇ ਹਵਨ ਕੀਤੇ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੇ
ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਯਗ ਵਿੱਚ,
ਕ੍ਰੂਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਰੂਰਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਬਲਵਤ੍ਤਰੌ ੬.੫੩.
ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਏ, ਇਕ ਕ੍ਰੂਰਾਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰੂਰਬੁੱਧੀ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਭੂਤਸਂਜ੍ਞਿਤੈਃ
ਉਹ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ,
ਅਥ ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਰਸਤਾ ਮਿਲਿਆ,
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੋ ਹਵੀਂषਿ ਚ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਹਾਹਾਕਾਰੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਰੋਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਮੈਤ੍ਰਸਹਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵ੍ਰਤਂ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਮੈਤ੍ਰਸਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡ ਬੈਠਾ।
ਕृਤਰਕ੍ਸ਼ੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪੁਰੋਧਸਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਟ ਨੇ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਡਤ ਸੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕ੍ਰੂਰਬੁਦ੍ਧਿਰਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਤਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਹੋਦਰਮ੍
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ।
ਹਤਸ਼ੇषਾਨ੍ਸਮਾਦਾਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਬਲਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਮੇਤ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਵੈਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ
ਏਵਂ ਸਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ੬.੫੩.
ਉਹ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ।
ਨ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਪਰ ਉਸ ਮੰਦ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਓਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਰਤਾ ਭੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਅਥਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸृਜ੍ਯਾਹਿਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਗੁਰੋਦ੍ਯਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਭੋਜਯਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਂਘ੍ਰਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤੇਨ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਭੋਜਨਾਯ ਵੈ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਆਪ ਧੋ ਕੇ, ਖਾਣ ਲਈ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਕੂਰਬੁਦ੍ਧਿਰਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦਰ੍ਥਂ ਚਾਮਿषਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪਰ ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਫ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਖਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤਾਦृਕ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾਮਤਰ੍ਕਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਬਣਾਇਆ, ਓਸੇ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਆਵੇ।
ਅਥਾਸੌ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਭੁਂਜਾਨੋ ਬੁਬੁਧੇ ਹਿ ਤਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ ਪਾ ਗਿਆ।
ਮਹਾਮਾਂਸਾਸ਼ਨਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਿਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾਧਮ
'ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦ ਆਤਮਾ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪਿਆ।'
ਤਤਃ ਸਂਸ਼ੋਧਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚਾਗਮਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੈਤਦਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਪਿਤਂ ਮਾਂਸਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ੬.੫੩.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਸੀਂ ਪਕਾਇਆ ਹੈ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਵਾ ਦਾਨਵਂ ਵਾ ਵਿਨਾ ਵਿਭੋ
'ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ...'
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ।
. ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੋਪਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ ਰਾਜਾ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ਸ਼ਾਪੋਦ੍ਯਤਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸ਼ਪਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਗੁਰੁਰੇष ਪੁਨਰ੍ਮਾਨ੍ਯਸ੍ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਰਣ, ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵੈਰ ਰੱਖਣ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਇਜ਼ਤਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਪ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪੇਨ ਸਨ੍ਮੁਨਿਮ੍ ਪਾਦਯੋਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿ ਪ੍ਰਮੁਮੋਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਪਰੋਂ ਹਟਾ ਲਏ।
ਅਥ ਤੌ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤ ਸ਼ਾਪੋਦਕਪ੍ਲੁਤੌ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ, ਗਰਮ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ,
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਸ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।