ਏਤਤ੍ਪੁਨਰ੍ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਮਃ ਸਦਾ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ ॥ ੬.੫੧.
ਉਹ ਪੁੱਤ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਘ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।
ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਨਾਪਿ ਸਂਤਪ੍ਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਗਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਂਧੇਵ ਦृष੍ਟਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਂਤੀ ਪਦੇਪਦੇ
ਅੰਨ੍ਹੀ ਵਾਂਗ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥੱਬਾ ਖਾਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਵਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਬਾਲਕਮ੍
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਚਾਹੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਨਿੱਕਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਲਪ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸਃ
ਇੰਝ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਾਵਲੋਕਕਃ
ਇੱਕ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੁਰੁ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮਮ ਮਾਂਸੇਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮਿਟਾ ਲੈ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੋऽਪਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦਾ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਕਿਂਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਪਥੈਰ੍ਭਦ੍ਰੇ ਆਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਨਃ
ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਕਸਮਾਂ ਖਾਈਆਂ ਸਨ ਕਿ, 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੀ।'
ਸੋऽਹਂ ਭਦ੍ਰੇ ਦੁਰਾਚਾਰੋ ਨृਸ਼ਂਸੋ ਜੀਵਘਾਤਕਃ ੬.੫੧.
ਪਰ ਮੈਂ, ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪਾਪਾਸ੍ਯਾਤਿਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ—
ਯੇਨ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
—ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕੇ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਨ੍ਮਮ ਕੀਰ੍ਤਯ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦੇ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਯੋਗਂ ਚ ਦਾਨਮੇਕਂ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਤੇ ਜੋਗ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਹੀ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਹਿਂਸਯਾ ਭਵੇਦ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਨ੍ਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਬਿਨਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਿਂਸਯਾ ਵਿਨਾऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਂ ਸੁਧਰ੍ਮਾਯ ਹਿਂਸਕਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਹਨੇ ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਕੁਰੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਹਰ ਸਵੇਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਿਆ ਕਰ।
ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੇ ਨਖਾਯੁਧ ੬.੫੧.
ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਸਾ ਧੇਨੁਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ੍ਯਾਥ ਵਨਾਂਤਿਕੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ—
ਸੋऽਪਿ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਾਪਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਾ ਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਵਂ ਸਹਿਤੈਃ ਸੁਤੈਃ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਛਿਨ ਲਏ ਗਏ।
ਨृਪਃ ਕਲਸ਼ਨਾਮਾਹਂ ਹੈਹਯਾਨ੍ਵਯਸਂਭਵਃ
ਮੈਂ ਕਲਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ ਤੇ ਹਿਹਯ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤੇਨੋਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨਾਹਂ ਨਂਦਿਨੀ ਯਦਾ
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਨੰਦਿਨੀ ਹਾਂ।'
ਸਾ ਨੂਨਂ ਨਨ੍ਦਿਨੀ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਤਾ ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਤਤੋ ਮਯਾ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਭੂਯਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਫੇਰ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਨਂਦਿਨ੍ਯੁਵਾਚ ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।