ਆਪਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨੂਨਂ ਯੇਨ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਸਿ
ਤੈਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੰਝ ਚੱਲ ਪਈਂ।
ਨ ਨਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਜਾਤਿਰ੍ਨ ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ੬.੫੧.
ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਬੋਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਨਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦਾ, ਨਾਂ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਦੋषੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਨਾ ਜਾ, ਏਹ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ।
ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਾਣਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਨ ਸਾਧੂਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜਾਂ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋ ਲੋਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਧਰਮ ਵੀ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣਵੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਲਿਃ ਪਾਤਾਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਬਲੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।
ਯਃ ਸ੍ਵਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਕਰੋਤਿ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
ਜੋ ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਦੋਖੀ ਹੈ।
ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਸਿ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍
ਤੂੰ ਸੱਚ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਜੋ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈਂ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਾਂ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵਯਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਾਦਿਨੀਮ੍
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਆਪ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖੀਏ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਭਾਗੇ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਕਸ੍ਤਵ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਚੱਲ ਪੈ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਏਤਤ੍ਪੁਨਰ੍ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਮਃ ਸਦਾ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪੀਡਿਤਾ ॥ ੬.੫੧.
ਉਹ ਪੁੱਤ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਘ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।
ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਨਾਪਿ ਸਂਤਪ੍ਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਗਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਂਧੇਵ ਦृष੍ਟਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਂਤੀ ਪਦੇਪਦੇ
ਅੰਨ੍ਹੀ ਵਾਂਗ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥੱਬਾ ਖਾਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਵਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਬਾਲਕਮ੍
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਚਾਹੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਨਿੱਕਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਲਪ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸਃ
ਇੰਝ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਾਵਲੋਕਕਃ
ਇੱਕ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੁਰੁ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮਮ ਮਾਂਸੇਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮਿਟਾ ਲੈ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੋऽਪਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦਾ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਕਿਂਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਪਥੈਰ੍ਭਦ੍ਰੇ ਆਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਨਃ
ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਕਸਮਾਂ ਖਾਈਆਂ ਸਨ ਕਿ, 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੀ।'
ਸੋऽਹਂ ਭਦ੍ਰੇ ਦੁਰਾਚਾਰੋ ਨृਸ਼ਂਸੋ ਜੀਵਘਾਤਕਃ ੬.੫੧.
ਪਰ ਮੈਂ, ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪਾਪਾਸ੍ਯਾਤਿਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ—
ਯੇਨ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
—ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕੇ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਨ੍ਮਮ ਕੀਰ੍ਤਯ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦੇ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਯੋਗਂ ਚ ਦਾਨਮੇਕਂ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਤੇ ਜੋਗ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਹੀ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਹਿਂਸਯਾ ਭਵੇਦ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਨ੍ਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਬਿਨਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਿਂਸਯਾ ਵਿਨਾऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਂ ਸੁਧਰ੍ਮਾਯ ਹਿਂਸਕਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਹਨੇ ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।