ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨਿ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਏ।
ਅਥੋਤ੍ਥਾਯ ਨृਪਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਮ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਮੁਦਾ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਰਣੌ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ।
ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਯਮਮੀ ਪੁਤ੍ਰਾ ਇਮਾ ਨਾਰ੍ਯ ਇਦਂ ਧਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਰਾਜ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਧਨ—'
ਗृਹਾਗਤਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਵ੍ਰਤਿਨੇऽਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧਾਯ ਚ
'—ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਹੈ।'
ਨ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧਨੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਨਂ ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਮਸ੍ਤਿ ਗृਹੇ ਨृਪ ੬.੪੯.
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ—
ਅਨ੍ਨਂ ਭੋਜ੍ਯਕृਤੇ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਚ ਤਥਾ ਮਾਂਸਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਚ ਲਵਣਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਥੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਪਕਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਖਾਣੇ, ਅਤੇ ਨਮਕ ਤੇ ਹੋਰ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸ ਵੀ ਸੀ।
ਅਥਾਸੌ ਬੁਭੁਜੇ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ, ਖਾਣ ਲੱਗਾ।
ਅਥ ਤृਪ੍ਤੇਨ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤੇਨ ਰਸੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਰੱਜ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਨੇ ਮਾਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂਸਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਭਂਗਃ ਕृਤੋ ਮਮ
'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤਤਃ ਸ ਭੂਪਤਿਰ੍ਭੀਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਫਿਰ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਵ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਮਯਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕृਤਾ ਮੁਨੇ
'ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਗਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਮੇ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਤਸ੍ਯ ਚ
'ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਤੇ ਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।'
ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਂਤੇ ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ—
ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ੬.੪੯.
ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰਣष੍ਟਂ ਮੇ ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਚਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦੀਨਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦੋषਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—
ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤਦਾ ਤੂਰ੍ਣਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜਗਾਮ ਨਿਜਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਨष੍ਟਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਂਤੂਨ੍ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਅਥ ਤੇ ਮਂਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਤਂ ਮਹੀਪਤੇਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕਲਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਾਖ੍ਯਾਨੇ ਕਲਸ਼ਨृਪਤੇਰ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਃ ਸ਼ਾਪੇਨ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਤ੍ਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਕਲਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਕਲਸ਼ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬਾਘ ਬਣਨ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਵਾਲਾ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪਸ੍ਯ ਕਾਨਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ—
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਿਨੀਨਾਮ ਧੇਨੁਃ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ
ਉਥੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਥਣ ਪੂਰੇ ਤੇ ਫੂਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਥ ਸਾ ਨਿਜਯੂਥਸ੍ਯ ਸਦਾਗ੍ਰੇ ਤृਣਵਾਂਛਯਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੀ, ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ—
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤੇਜਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਸੁਮਹਤ੍ਪਯਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਧ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ।