ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਥਾਂਤੇ ਤੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕ ਗਈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ—
ਵੈਸ਼ਾਖੀਦਿਵਸੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਦੂਰਤਃ
ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ—
ਪ੍ਰਕਰੋषਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਾਃ ਸਕਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਹੋਰ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—
ਨ ਤੇ ਯਦਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾऽਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ ੬.੪੭.
ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖੁਲ ਕੇ ਦੱਸ।
ਯੁष੍ਮਾਭਿਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਥਾਪ੍ਯਖਿਲਮੇਵ ਹਿ ॥ ੨੧੦ ਅਹਮਾਸਂ ਵਣਿਗ੍ਜਾਤ੍ਯਾ ਪੁਰਾ ਵੈ ਵੈਦਿਸ਼ੇ ਪੁਰੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਆਏ—
ਤਤੋ ਵृष੍ਟਿਨਿਰੋਧੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਗਏ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸ੍ਵਾਂ ਸਮਾਦਾਯ ਪਤ੍ਨੀਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਗਾਤ੍ਰਿਕਾਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਮਨਸਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਗਚ੍ਛਮਾਨੋऽਥ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਕृਤਭੋਜਨਃ
ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗ ਕੇ ਮਿਲਿਆ ਖਾਣਾ ਖਾਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਪਦ੍ਮਿਨੀਖਣ੍ਡਮਂਡਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਤੋऽਹਂ ਤਤ੍ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸ਼ੀਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ
ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਹਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਗृਹਾਣੇਸ਼ ਜਲਾਸ਼ਯਾਤ੍ ੬.੪੭.
ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਾਲਕ, ਤਲਾਬ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਕਮਲ ਲੈ ਆਉ।'
ਤਤੋ ਮਯਾ ਗृਹੀਤਾਨਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤੋऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਚਮਤਕਾਰ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ—
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਾਨਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਮਾਨਵਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਕਮਲ ਮੈਨੂੰ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਸੀ।
ਅਥ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਂਤਸ੍ਯ ਮਮ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਫਿਰ ਜਦ ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਤਦ—
ਤਤੋ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸੁਪ੍ਤੋऽਹਂ ਭਗ੍ਨਮਂਦਿਰੇ ॥ ਤਾਨਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭੂਪृष੍ਠੇ ਨਿਧਾਯ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਟੁੱਟੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਮਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।
ਅਥਾਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਗੀਤਧ੍ਵਨਿਰ੍ਮਯਾ
ਫਿਰ ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮੇ ਨਰਃ
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, 'ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਇਹ ਕਮਲ ਲੈ ਲਵੇ—'
ਏਵਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਯਤਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਰ੍ਜਪਗੀਤਪਰਾਯਣੈਃ ॥ ੬.੪੭.
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਜਪ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏਕੇ ਨृਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਗੀਤਮਨ੍ਯੇ ਜਪਂ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਯਾ ਪृष੍ਟਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਜਾਗਰੋऽਤ੍ਰ ਕਿਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਥੇ ਇਹ ਜਾਗਰਣ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਤੇਨੋਕ੍ਤਮੇष ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਜਾਗਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਹੈ।'
ਅਦ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਤਿਥਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਪੁਣ੍ਯਦਾ ਪਰਾ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਅੱਜ ਵੈਸਾਖੀ ਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰੀਖ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਮਹਾਕਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਮੇ ਯਚ੍ਛ ਮੂਲ੍ਯਮਾਦਾਯ ਭਦ੍ਰਕ
ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕਮਲ ਲੈ ਲਓ, ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।
ਤਤੋऽਵਧਾਰਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਮਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਮਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਦੇਹਾਂਤਰੇ ਕृਤਮ੍
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਪਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਂਠੇਯਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀ
ਮੇਰੀ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।