ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ,
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਚ
ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਿਕੀ ਤਿਥੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ,
ਤਥਾ ਯੋ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਬृਹਦ੍ਵਲਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰੋ ਰੋਗੈਰ੍ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰੋਗਸਂਯੁਤਃ
ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਵਾਂਗ ਸਥਾਪਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਰੋਗੋ ਵਾ ਨਰਃ ਸਦ੍ਯੋ ਲਭਤੇ ਮਨਸੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ ੬.੪੫.
ਜਾਂ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯੋਗੇ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
ਏਕਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਿ ਚੈਕਤਃ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛੁਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਗੱਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਯ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋऽਤਿਮੂਕੋऽਪਿ ਭਵੇਦ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜਿਥੇ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਗੂੰਗਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਭਤੇ ਚੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਮਾਨੁषਾਨ੍ਦੈਵਿਕਾਨਪਿ
ਅਤੇ ਉਹ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਦਿਵਯ ਚਾਹਤਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਸੀਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਨਾ੍ਨਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਬਲਵਰ੍ਧਨਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਲਵਰਧਨ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਃ ਅਮ੍ਬੁਵੀਚਿਰਿਤਿ ਸ੍ਪष੍ਟਂ ਸਮਾਹੂਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੱਛਣ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਬੁਵੀਚੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਵਵृਧੇ ਬਾਲੋ ਲਾਲਿਤਸ੍ਤੇਨ ਭੂਭੁਜਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੇਠ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੇ ਵਰ੍षੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਬਲਵਰ੍ਧਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਬਲਵਰਧਨ—
ਤਤੋ ਮੂਕੋऽਪਿ ਬਾਲੋਪਿ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਫਿਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਗੂੰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ—
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ਯ ਜਡਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੰਦਾ-ਅਕਲ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ,
ਤਤੋ ਜਲਚਰਨ੍ਯਾਯਃ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਮਹੀਤਲੇ ੬.੪੬.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਲਚਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਪੁਰੋਹਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪਸ਼੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਦੇਖੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਨਾਪਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸੁਚਿਰਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੀਨਾਨ੍ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਸ੍ਤਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇੱਕ ਸਾਰਸਵਤ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ—
ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਮਾਦਾਯ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਂ ਸ ਨਦੀਤਟਾਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਦਧਤੀਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਹਸ੍ਤੇ ਕਮਲਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਮਣ੍ਡਲੁਂ ਤਥਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਵ੍ਯਵਾਰਿਪ੍ਰਪੂਰਿਤਮ੍
ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮੇਧ੍ਯੇ ਸ਼ਿਲਾਪृष੍ਠੇ ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ੬.੪੬.
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਚਕਾਰ ਚ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
ਸਦਸਦ੍ਦੇਵਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਕਂ ਪਦਮ੍
ਹੇ ਮਾਤਾ! ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ—