ਤਦਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕਮਲਂ ਜਲਮਧ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਲ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇਂऽਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਜਨੈਃ
ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ੬.੪੫.
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ,
ਅਤ੍ਯਂਤਂ ਮृਗਯਾਸ਼੍ਰਾਂਤੋ ਹਤ੍ਵਾ ਮृਗਗਣਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ, ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ,
ਸਿਂਹਾਨ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਵृਕਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿਂਸਾਨਾਰਣ੍ਯਚਾਰਿਣਃ
ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਤੇ ਭੇਡੀਆਂ — ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ,
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ਦ੍ਰੁਮੋਪਾਂਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਫਿਰ, ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੋਚ੍ਚੈਰਵਤੀਰ੍ਯ ਤੁਰਂਗਮਾਤ੍
ਉਹ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤੋਯਾਤ੍ਕਮਲਂ ਤਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕਮਲ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਮਹੀਪਾਲਃ ਪਦ੍ਮਮਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਕਮਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਮਲੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ,
ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ ਮਹੀਪਾਲਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਛਾਮੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਕਰ੍षਿਤਃ ਸਲਿਲਾਦ੍ਬਹਿਃ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੀਰਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਥ ਚੇਤਨਾਮ੍ ੬.੪੫.
ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ।
ਤਤੋ ਵਿषਾਦਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਦृਙ੍ਨਿਜਂ ਵਪੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਆ ਗਈ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਃ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਜਾਤਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਵਪੁਰੇਵ ਹਿ
“ਭਗਵਨ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜੋ ਹੋ ਗਿਆ, ਵੇਖੋ ਜੀ!”
ਤਤ੍ਕਿਂ ਪਾਨੀਯਦੋषੋ ਵਾ ਕਿਂ ਵਾ ਭੂਮੇਰ੍ਮੁਨੀ ਸ਼੍ਵਰ
“ਕੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ?”
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟੇਨ ਰਵਿਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਂ ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਚੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ,
ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਜੋੜ ਆ ਜਾਵੇ,
ਤਦਿਦਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਭਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਮਾਤੁਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਏਤਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਰੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਲਾਸ਼ਯੇ
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਾਪਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਹਰਣਾਯ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਦ੍ਬਲ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੁष੍ਠਵ੍ਯਾਧਿਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ ੬.੪੫.
ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਮੇਰਾ ਕੋੜ੍ਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕੁष੍ਠਨਾਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਮ੍
ਫਿਰ ਤੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਭੂਮਿਪਾਲੋ ਬृਹਦ੍ਬਲਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ,
ਅਰ੍ਚਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਸਂਯੁਤੈਃ
ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸ ਬਭੂਵ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨਨੇਕਸ਼ਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਭੋਗੇ।