ਬਭੂਵ ਤਾਦृਸ਼ਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਯਾ ਯਾਦृਕ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕੋਪਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਸੋऽਪਿ ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਰ੍ਦੋषੋऽਪਿ ਤ੍ਵਯਾ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛਪ੍ਤੋऽਹਂ ਗਣਿਕਾਧਮੇ
ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਣਿਕਾ,
ਸਾਪਿ ਤਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ੬.੪੪.
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਅਥ ਤਾਦृਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਨਾਤਾ ਤਤ੍ਰ ਜਲਾ ਸ਼ਯੇ
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਗਈ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਤੀਵ ਤ੍ਵਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਰੂਪੌਦਾਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤੌ
ਫਿਰ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਏ।
ਏਵਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਲ੍ਲਿਂਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਗਂਗੋਦਕਸਮਂ ਜਲਮ੍
ਅੱਜ ਵੀ, ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਜੋ ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ੬.੪੪.
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਂਡੇ ਸ਼੍ਰੀਹਾਟਕੇਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕੁਣ੍ਡੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, 'ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੁੰਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਵਰਣਨਾ' ਨਾਮਕ ਚੌਂਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਯਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਮਾਨਰ੍ਤਾਧਿਪਭੂਭੁਜਾ
ਇਥੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਨਰਟ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ ਸੀ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ੍ਥੇ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਇਥੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਕੈਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨੈਰ੍ਵਦ ਸੂਤਜ
ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਹੜੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਸੂਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਦृष੍ਟਂ ਮੁਨਿਨਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਨਿਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਨ੍ਮੁਨੇਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਮਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਉਹ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਅਦ੍ਯੇਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯੋਗਸਂਯੁਤਾ ਆਦ੍ਯਂ ਤੁ ਪੁष੍ਕਰਂ ਦੂਰੇ ਨ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇऽਧੁਨਾ
ਅੱਜ ਕਾਰਤਿਕੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਸ਼ਕਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਵੇषਯਾਮਾਸ ਪੁष੍ਕਰਾਣਿ ਸਮਂਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਲਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ੬.੪੫.
ਜਲ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਤਤਃ ਮਧ੍ਯਮਾਦ੍ਯੋਜਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਕਨਿष੍ਠਾਦਰ੍ਧ ਯੋਜਨਮ੍
ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਮੱਧਲੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ।
ਪਾਵਯਂਤਿ ਹਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਤੀਰਥ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਕਰਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲੈਰਪਿ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਦੁष੍ਕਰਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਪਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯੋਗੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਸ੍ਨਾਤਿ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—