ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੀਯਤ ਦਾਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਮृਗੀ ਵ੍ਯਾਧਸ਼ਰਾਹਤਾ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਗਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਈ—
ਚੈਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ੬.੪੨.
ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਅਥ ਤਤ੍ਤੋਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਮੇਨਕਾਨਾਮ ਸਾऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮੇਨਕਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਮਰਮਾਣਾऽਥ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ਚੈਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਯਾਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਸੂਰ੍ਯਵਾਸਰੇ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਚੈਤਰ ਸੁੱਕਲ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਮੀਨ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ,
ਏਕਦਾ ਦਿਵਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ, ਵੱਡਾ ਮੁਨੀ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾऽਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਸਮਾਯਾਤਾ ਦੇਵਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਤਃ
ਉਹ ਵੀ, ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਈ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰਮਮਾਣਮਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਓਥੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਵ੍ਰਤਪ੍ਰਭਾਵਜੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤੇਜੋਭਿਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਯਥਾ
ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ।
ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਕਾਮਬਾਣਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾ
ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਲੱਗ ਗਈ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਂ ਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਪृਚ੍ਛਾਕृਤੇ ਤਤਃ
ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ—ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਹ ਪੁੱਛਿਆ।
ਉਵਾਚ ਦੇਸ਼ਂ ਤਾਂ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਸਨੇ ਉਸਤੋਂ ਇਲਾਕੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਸਦੈਵ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ ਚਾਰਿਤ੍ਰਵਿਨਯੋਪੇਤਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀ ॥ ੬.੪੨.
ਕੀ ਤੇਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਲਈ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੀ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾਭੀष੍ਟਾ ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਦਾਨੈਸ੍ਤਥਾਰ੍ਚ੍ਚਨੈਃ
ਕੀ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਭਰ੍ਤਰਿ ਸਂਸੁਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਵਸ਼ਮੇष੍ਯਸਿ
ਜਦ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕਰੋषਿ ਗृਹਮਾਰ੍ਜਨਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਦੇਵਾਨ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਚ ਤਦਨਂਤਰਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਦਸ੍ਤਂਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਨਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨਾਸਿ ਭਾਭਿਨਿ
ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪਿਬਸਿ ਪਾਨੀਯਂ ਸਪ੍ਤਵਾਰਵਿਸ਼ੋਧਿਤਮ੍ [। ਨਿਬਿਡੇਨ ਸ੍ਵਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਲਯਂਤੀ ਜਲੋਦ੍ਭਵਾਨ੍॥ ੨੬. ਯੂਕਾਮਤ੍ਕੁਣਦਂਸ਼ਾਦੀਨ੍ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਕੀ ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਜੂੰ, ਖਟਮਲ, ਮੱਛਰ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸਾਧੁਮੁਖਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਂ ਸੁਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਕੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾऽऽਗਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਰੋषਿ ਚ ਪੂਜਨਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਣੀਤਾਨਿ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰੈਃ ੬.੪੨.
ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ?
ਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿष੍ਕ੍ਰਯਂ ਨ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਕੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?
ਕਚ੍ਚਿਚ੍ਛਿਵਾਲਯੇ ਨृਤ੍ਯਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਕੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨੱਚ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਵਰਣਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਭਗੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ?
ਵृਥਾ ਪਰ੍ਯਟਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਪਰਮਂਦਿਰੇ
ਕੀ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ?
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਨਾਸਿ ਭਦ੍ਰੇ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਰਿ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੇ
ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੇ ਕਾਂਤੇ ਨੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸਿ
ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੋषਿਤੇ ਕਾਂਤੇ ਮਲਿਨਾਂਬਰਧਾਰਿਣੀ
ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਂਦੀ ਹੈਂ?
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਮਂਦਿਰਪृष੍ਠੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਧਤ੍ਸੇ ਭਿਨ੍ਨਭਾਜਨਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਟੁੱਟੇ ਭਾਂਡੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ?