ਤਤਃ ਸਂਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਸ੍ਵਸੁਤਾਂ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ।
ਅਥ ਭੂਮਿਤਲਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਨਦੀ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਤ੍ਰਯੇऽਪਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋਯੈਰ੍ਯੇਨ ਕृਤ੍ਯਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਤਿੰਨ ਸੰਧਿਆ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਥਾ ਯੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰਿष੍ਯਂਤਿ ਜਲੇ ਤਵ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਗੇ—
ਜਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਭਯਾਦ੍ਭੀਤਾ ਨਾਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਹੀਤਲੇ ॥ ੬.੪੦.
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਤਵਾਦੇਸ਼ੋऽਨ੍ਯਥਾ ਨੈਵ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕਥਂਚਨ
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਅਗਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚਖਾਨ ਚ ਮਹਾਹ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੀਲ ਖੋਦ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਦृष੍ਟਿਵਿषਾਨ੍ਸਰ੍ਪਾਨਾਦਿਦੇਸ਼ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਸੱਪ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤਿ ਕਥਂਚਨ
ਤਾਂ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹ ਸਕਣ।
ਤਾਂ ਚ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਉਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਥ ਮਂਕਣਕੋਨਾਮ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ
ਫਿਰ ਮੰਕਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਇਆ।
ਸਕ੍ਰਮਾਦ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਪਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ
ਉਹ ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੋऽਪਿ ਵਿਦ੍ਯਾਬਲਾਤ੍ਸਰ੍ਪਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿषਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਕਾਰਹ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਃ ਸਲਿਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬੇਜ਼ਹਿਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮੁਨਿਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਕੁਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ੬.੪੦.
ਫਿਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ।
ਅਥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤਾਜ੍ਜਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਕਰਸੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਜ਼ਖਮ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਸਿਦ੍ਧੋऽਹਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨृਤ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਫਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥੈਵਂ ਨृਤ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਭਗ੍ਨਂ ਨष੍ਟਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਸਾਰੀ ਚਮਤਕਾਰ ਨਗਰੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
]ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵੇਖ ਕੇ,
ਅਨੇਨ ਨृਤ੍ਯਮਾਨੇਨ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਹਿਲ ਗਿਆ।
ਨਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੁਨਿਮੇਨਂ ਕਥਂਚਨ
ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਥ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਛ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ—
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਮੁਨੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯੈਤਨ੍ਨृਤ੍ਯਤੇऽਧੁਨਾ
—ਆਖਿਆ, 'ਮੁਨੇ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਨੱਚਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਃ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ੬.੪੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ—
ਕਿਂ ਨਪਸ਼੍ਯਸਿ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਰਾਚ੍ਛਾਕਰਸੋ ਮਹਾਨ੍
'ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ?'
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਨृਤ੍ਯਮੇਤਤ੍ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
'ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਨੱਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਏਵਂ ਤੁ ਵਦਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਛ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ—
ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਤਤੋ ਭਸ੍ਮ ਹਿਮਸ੍ਫਟਿਕਸਂਨਿਭਮ੍
ਉਥੋਂ ਬਰਫ਼ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਭਸਮ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਸ ਦੇਵੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—