ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪੀਠਾਨਿ ਯਾਨਿ ਸਂਤਿ ਧਰਾਤਲੇ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅਸਥਾਨ ਹਨ—
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੇषੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੋषਿਣੀਨਾਮ ਸਮਾਰਾਧਯਤ ਦ੍ਵਿਜਃ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰਿਣੀਂ ਚੈਵ ਦੇਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੋਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।
ਤਤਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ
ਫਿਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਯੇਨ ਸਂਸ਼ੋषਯਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਦੇਵਿ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਜਿਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਾ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸਤ੍ਵਰਂ ਮੁਖੇ
ਉਸ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ, ਫੌਰਨ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੇਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਤਂ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਦਿਵਾਲਯੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਏषੋऽਹਂ ਸਾਗਰਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ੬.੩੫.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਹੇਲਯਾ ਪ੍ਰਪਪੌ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਗ੍ਰਾਹੈਃ ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਲਕੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਚਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੀ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥਲੋਪਮੇ ਜਾਤੇ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਫਿਰ ਜਦ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੈਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ।
ਅਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤਿਦਾਰੁਣਮ੍
ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬੜਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਆ:
ਨੈषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਵਿਪ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾਕृਤਾ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯਾ ਮਯਾऽऽਰਾਧਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਰ੍षਂਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ੋषਣੀ
ਉਹ ਵਿਦਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਏष ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਵੈ ਪੂਰ੍ਤਿਂ ਭੂਯੋऽਪਿ ਵਰੁਣਾਲਯਃ
ਵਰੁਣ ਦਾ ਮੰਦਰ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਗਰੋਨਾਮ ਭੂਪਾਲੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਵਯਵਾਨ੍ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਭਗੀਰਥਃ
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮਂਤਾਦਂਭਸਾਂਨਿਧਿਃ ੬.੩੫.
ਫਿਰ, ਉਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਗਣ ਨਾਲ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਂ ਵਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੰਗ ਲਵੋ।
ਆਨੀਤਾਨਿ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਮਂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਸਦਾ ਵਾਸਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਸਨੀਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਾਨਿ ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ,
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨਾਮ ਪੀਠਮੇਕਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਚਿਤਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣੇਗਾ।
ਯੋ ਯਂ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ,
ਤਂਤਂ ਕਾਮਂ ਨਰਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਚਾਹਤ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਪੁਰਾ ਪੀਤੋ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ
ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਿਆਨ ਕਰ।