ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਰ੍ष ਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਨ੍ਮੇਧ੍ਯਮਪਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦਤ ਯਤ੍ਕृਤ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸਂਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤੇऽਧੁਨਾ
ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ ਜੋ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।
ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਘ੍ਨਂਤਿ ਸ਼ੁਭਕਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭੇ ਨਾਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਾਸ਼ੋ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਜਦ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਤੇ ਗੋਚਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦृष੍ਟੇਰ੍ਦਾਨਵਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਕਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਦਾਨਵ ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ?
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਅਹਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਗਰਮ੍
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਰਜਤ ਹਰ੍ਮ੍ਯਾਣਿ ਯੂਯਂ ਯਾਤਿ ਹਿ ਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਮਹਲਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤੋ ਮਯਾ ਸਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋषਿਤੇ ਵਰੁਣਾਲਯੇ
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਦ ਵਰੁਣ ਦਾ ਘਰ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ,
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਸ੍ਵੇਸ੍ਵੇ ਨਿਕੇਤਨੇ ੬.੩੫.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪੀਠਾਨਿ ਯਾਨਿ ਸਂਤਿ ਧਰਾਤਲੇ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅਸਥਾਨ ਹਨ—
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੇषੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੋषਿਣੀਨਾਮ ਸਮਾਰਾਧਯਤ ਦ੍ਵਿਜਃ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰਿਣੀਂ ਚੈਵ ਦੇਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੋਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।
ਤਤਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ
ਫਿਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਯੇਨ ਸਂਸ਼ੋषਯਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਦੇਵਿ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਜਿਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਾ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸਤ੍ਵਰਂ ਮੁਖੇ
ਉਸ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ, ਫੌਰਨ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੇਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਤਂ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਦਿਵਾਲਯੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਏषੋऽਹਂ ਸਾਗਰਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ੬.੩੫.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਹੇਲਯਾ ਪ੍ਰਪਪੌ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਗ੍ਰਾਹੈਃ ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਲਕੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਚਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੀ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥਲੋਪਮੇ ਜਾਤੇ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਫਿਰ ਜਦ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੈਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ।
ਅਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤਿਦਾਰੁਣਮ੍
ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬੜਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਆ:
ਨੈषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਵਿਪ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾਕृਤਾ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯਾ ਮਯਾऽऽਰਾਧਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਰ੍षਂਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ੋषਣੀ
ਉਹ ਵਿਦਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਏष ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਵੈ ਪੂਰ੍ਤਿਂ ਭੂਯੋऽਪਿ ਵਰੁਣਾਲਯਃ
ਵਰੁਣ ਦਾ ਮੰਦਰ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਗਰੋਨਾਮ ਭੂਪਾਲੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਵਯਵਾਨ੍ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਭਗੀਰਥਃ
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮਂਤਾਦਂਭਸਾਂਨਿਧਿਃ ੬.੩੫.
ਫਿਰ, ਉਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਗਣ ਨਾਲ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ।