ਇਂਗੁਦੈਰ੍ਬਦਰੈਰ੍ਵਾਪਿ ਬਿਲ੍ਵੈਰ੍ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਰਪਿ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਗੁਦ, ਬੇਰ, ਬਿਲਵਾ ਜਾਂ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ,
ਸ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਪਰਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰਪਿ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਭਿਨਂਦਿਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ।
ਜਗਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇऽਪਿ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਤੇऽਪਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਯਸ੍ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਪੁਨਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ,
ਏਤਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ ੬.੩੨.
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਯੁਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਵਸਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚੈਤ੍ਰਮਾਸੇ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਵੀ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯੋऽਪਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਗਤ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਉਥੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਵਦੈਤਨ੍ਮੇ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਜਾਂ ਉਥੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਅਸ੍ਤਿ ਵਿਂਧ੍ਯ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰ੍ਵਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਂਧਿਆ ਹੈ,
ਯਸ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਸਂਲਗ੍ਨਾਸ੍ਤਰਣੇਃ ਕਰਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਲੀ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਹੱਥ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਅਨਭਿਜ੍ਞਾਸ੍ਤਮਿਸ੍ਰਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਸਾਨੁਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯ ਸਾਨੁषੁ ਮੁਂਚਂਤੋ ਭਾਂਤਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਪਾਦਪਾਃ
ਜਿਸਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਚਮਕਦੇ ਹਨ,
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਨਾਮृਗਾ ਭਾਂਤਿ ਧਾਵਮਾਨਾ ਇਤਸ੍ਤਤਃ ॥ ੬.੩੩.
ਜਿਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਿਰਣ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੌੜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,
ਨਿਰ੍ਯਾਸਚ੍ਛਦ੍ਮਨਾ ਬਾष੍ਪਂ ਵਾਸਿਤਾਸ਼ੇषਦਿਙ੍ਮੁਖਮ੍
ਜਿਸਦੀ ਗੂੰਦ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ,
ਚੀਰਿਕਾਵਿਰੁਤੈਰ੍ਦੀਰ੍ਘੈ ਰੁਦਂਤ ਇਵ ਚਾਪਰੇ
ਜਿਥੇ ਚੀੜੀਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਟਰਾਂ ਟਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ,
ਇਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਝਰਾਂਭੋਭਿਰਾਵृਤਃ
ਜਿਸਨੂੰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵਗਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ,
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਹ ਸੁਮੇਰੁਣਾ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰ ਮੇਰੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕਰੋषਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੂੰ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗੇਰੇ ਕਿਉਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਏष ਮੇ ਵਿਹਿਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਯੇਨੇਦਂ ਵਿਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿਯਤ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤੁਂਗਾਨਿ ਸ਼ृਂਗਾਣਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਖਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ ਆਸਮਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ,
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿਂਧ੍ਯਪਰ੍ਵਤਃ ਰੁਰੋਧਾਥ ਨਭੋਮਾਰ੍ਗਂ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਅਥ ਰੁਦ੍ਧਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਾਸਰਨਾਯਕਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਰੁਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ
ਕਰੋਮਿ ਯਦ੍ਯਹਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ੬.੩੩.
ਜੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਗੇਰਾ ਲਾ ਲਵਾਂ,
ਮਾਸਰ੍ਤੁਭੁਵਨਾਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਭਾਵੀ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ਨष੍ਟਯਜ੍ਞੋਤ੍ਸਵੇ ਲੋਕੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਵ੍ਯਥਾ
ਤਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ, ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਗਤ ਵਿਚ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ।
ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਬਹੁਧਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦੀਧਿਤਿਃ
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਲਾਈ,