ਨ ਜਾਤੁ ਕਾਮੀ ਕਾਮਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੈਰਪਿ ਤੁष੍ਯਤਿ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਾਮਾਨਭਿਲषਨ੍ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਨਰਃ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ,
ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਨ੍ਦਾਤ੍ਮਾ ਨਰਕਂ ਚਾ ਕੁਤੋਭਯਃ
ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰੇਗਾ?
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਸਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤृष੍ਣਾ ਚੈਵਮਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਹੇ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਲਾਲਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਭਿਰ੍ਯਾ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤਿ ਜੀਰ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਜੁਣਦਾ ਜਾਂ ਵੱਢਦਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।
ਯਦਾਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ।. ਤਦੇਵ ਵਿਦੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮਿਚ੍ਛਤਾ॥੬.੩੨.
ਜੋ ਗਿਆਨੀ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰੇਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਵਿਸ਼ੁਸ੍ਤੇ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ,
ਤੇਨੈਵ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਯਾਵਿष੍ਟਾ ਬਿਸਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਫਿਰ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਅਥੋਤ੍ਤੀਰ੍ਯਜਲਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਜਦ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮृਣਾਲਾਨਿ ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਾਦਸ੍ਮਾਦ੍ਧृਤਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਕੰਡੇ ਉਖਾੜ ਲਏ।
ਤੇ ਸ਼ਂਕਮਾਨਾ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮृषਯਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਮਭ੍ਯੇ ਤੁ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਕੇ ਕੰਡੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮਂ ਕਰੋਤੁ ਦਂਭੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਚੋਪਸੇਵਤਾਮ੍
ਉਹ ਪਖੰਡ ਨਾਲ ਧਰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰੇ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਅਨृਤੌ ਮੈਥੁਨਂ ਯਾਤੁ ਦਿਵਾ ਵਾਪ੍ਯਥ ਪਰ੍ਵਣਿ ੬.੩੨.
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਅਣਉਚਿਤ ਸਮੇਂ, ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰੇ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਉਵਾਚ ਯੋਧਿਗਮ੍ਯ ਗੁਰੋਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿष੍ਕ੍ਰਯਂ ਨ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਪਾਠ ਸਿੱਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇ।
ਨृਸ਼ਂਸੋऽਸ੍ਤੁ ਸ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਹਂਕृਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਵੇਦਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਡੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤੁ ਵਾਰ੍ਧੁषਿਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ ਸ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਵਵਿਕਾਦਾਨਂ ਕਰੋਤੁ ਹਯਵਿਕ੍ਰਯਮ੍
ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਕੱਚਾ ਅਨਾਜ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵੇਚ-ਵੱਟ ਕਰੇ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਂ ਪृਚ੍ਛਤੁ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ।
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਨ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਗਵਾਦਿਕਮ੍ -
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਂ ਆਦਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਨਾਰੀ ਦੁष੍ਟਸਮਾਚਾਰਾ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਾ
ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਲਾ ਮਾੜੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰੀ ਕਰੇ—
ਸਾਧੁਦ੍ਵੇषਪਰਾ ਚੈਵ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਾ
ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰੀ ਕਰੇ—
ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਾਮਿਦ੍ਰੋਹਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਭੂਯਾਤ੍ਪਾਪਕृਨ੍ਨਰਃ ੬.੩੨.
ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤੁ ਚਾਜਸ੍ਰਂ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ ਕਰੇ।
ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਹਿ ਚਾਸ੍ਮਾਕਂ ਤਨ੍ਨੂਨਂ ਭਵਤਾ ਕृਤਮ੍
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੇਨ ਮਾਂ ਜਾਨੀਤ ਪੁਰਂਦਰਮ੍
ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਪੁਰੰਦਰ ਜਾਣੋ।