ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਾਮੋ ਮਹਾਮਾਂਸਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਪਾਪ ਲਈ ਤਪ ਕਰਾਂਗੇ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਮਤ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ ਦੂਰਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਕृਤਿਭਿਰ੍ਨृਪ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਦਸ਼ਸੂਨਾਸਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੀ ਦਸ਼ਚਕ੍ਰਿਸਮੋ ਧ੍ਵਜੀ
ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਜੋ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਦਸ਼ਸੂਨਾਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤੁਲ੍ਯੋ ਰਾਜਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ
ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਰੌਰਵਾਦਿषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਰਕੇषੁ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਯਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਾਮੋ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮੋ ਨ ਤੇ ਧਨਮ੍
ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਤੇਰਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੇ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕੁਮਾਰਂ ਤਂ ਮृਤਂ ਤਮਪਿ ਭੂਮਿਪਮ੍
ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਤਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤੋऽਤਿਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ੬.੩੨.
ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਂਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸੁਵਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਵਿਧਾਯੋਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਹਿਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਦੁੰਬਰਾ ਫਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਸਂਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗृਹੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਉਦੁੰਬਰਾ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਲੈ ਲਏ।
ਅਥ ਤਾਨਿ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗੁਰੂਣਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ।
ਅਤ੍ਰਿਰੁਵਾਚ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਮੁਨਯੋऽਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਗृਹਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ।'
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹੇਮਗਰ੍ਭਾਣਿ ਦੂਰਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੁਣਹਿਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਫਲ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋ ਮਹੀਪਾਲ ਏਕੋऽਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿਰੀਹਕਃ
ਇਕ ਰਾਜਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਕਮ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਗਰੀਬ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਮਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸਂਚਯੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਧਰਮ ਜਾਂ ਲਾਭ ਲਈ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਨ ਜੋੜਨਾ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜਤਃ ਸਂਚਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਾਂਤਿ ਹਾਨਿਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹਾਨੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਧਨਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੁਲਾਯਾਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਕੋ ਤਰਾਜੂ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੇਖੇ।
ਅਰ੍ਥੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੬.੩੨.
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਸਂਪਦ੍ਵਿਮੋਹਾਯ ਵਿਮੋਹੋ ਨਰਕਾਯ ਚ
ਧਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮਿਲਕਤ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਰ੍ਥੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਣੁਃ ਸ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਧਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸਵੰਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਤਥਾ ਪੁਂਸਸ੍ਤृष੍ਣੈਕਾ ਤਰੁਣਾਯਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੱਖ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ, ਤਰਸ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸੂਚ੍ਯਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਚਾਰਯਤਿ ਸੂਚਿਕਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਧਾਗਾ ਕੱਪੜੇ ਵਿਚ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਾਲਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ृਂਗਂ ਹਿ ਕਾਯੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਵਰ੍ਧਤੇ। ਤਦ੍ਵਤ੍ਤृष੍ਣਾਪਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਗ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਾਲਚ ਵੀ ਧਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਅਨਂਤਪਾਰਾ ਦੁष੍ਪੂਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਦੁਃਖਸ਼ਤਾਵਹਾ
ਲਾਲਚ ਅੰਤਹੀਣ, ਅਪਾਰ, ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵੋਪੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੌਲ੍ਯੇਨ ਸਂਕਟੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਪਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਤੁष੍ਟਂ ਯਸ੍ਯ ਮਾਨਸਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਰਾਜੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਧਨ ਹੈ।
ਸਂਤੋषਾਮृਤਤृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਸ਼ਾਂਤਚੇਤਸਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਦਭੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸਂਤੋषਃ ਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਸਂਤੋषਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍ ੬.੩੨.
ਅਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਤਥਾਨ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਂਸਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਇੱਛਾ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।