ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੈਵ ਯਤ੍ਰੈਵ ਸਸ੍ਯਂ ਵਾਪਿ ਕਥਂਚਨ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਫਸਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ,
ਏਵਮਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਾਤੇ ਪੀਡਿਤੇ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ,
ਅਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸੁਮਹਾਤਪਾਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਰੁਂਧਤੀ ਸਤੀ
ਅਤ੍ਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕਸ਼ਯਪ ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਸਨ, ਕਉਸ਼ਿਕ, ਜਮਦਗਨੀ ਅਤੇ ਸਤੀਆਰੁੰਧਤੀ,
ਅਥ ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਚਂਡਾਭੂਤ੍ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਕਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵृषਾਦਰ੍ਭਿਮਹੀਪਤੇਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤੈਃ ਪਤਿਤੋ ਭੂਮੌ ਦृष੍ਟੋ ਮृਤਕੁਮਾਰਕਃ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ।
ਅਪਚਨ੍ਯਾਵਦਗ੍ਨੌ ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਮਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹਾਮਾਂਸਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵੱਡੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਸਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਵ੍ਰੀਹੀਨ੍ਯਵਾਨਪਿ ੬.੩੨.
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਅਨਾਜ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਭੂਪਾਲਾ ਦਾਪਤ੍ਕਾਲੇऽਪਿ ਨੋ ਨृਪ
ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਾਮੋ ਮਹਾਮਾਂਸਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਪਾਪ ਲਈ ਤਪ ਕਰਾਂਗੇ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਮਤ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ ਦੂਰਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਕृਤਿਭਿਰ੍ਨृਪ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਦਸ਼ਸੂਨਾਸਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੀ ਦਸ਼ਚਕ੍ਰਿਸਮੋ ਧ੍ਵਜੀ
ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਜੋ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਦਸ਼ਸੂਨਾਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤੁਲ੍ਯੋ ਰਾਜਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ
ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਰੌਰਵਾਦਿषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਰਕੇषੁ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਯਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਾਮੋ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮੋ ਨ ਤੇ ਧਨਮ੍
ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਤੇਰਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੇ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕੁਮਾਰਂ ਤਂ ਮृਤਂ ਤਮਪਿ ਭੂਮਿਪਮ੍
ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਤਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤੋऽਤਿਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ੬.੩੨.
ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਂਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸੁਵਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਵਿਧਾਯੋਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਹਿਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਦੁੰਬਰਾ ਫਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਸਂਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗृਹੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਉਦੁੰਬਰਾ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਲੈ ਲਏ।
ਅਥ ਤਾਨਿ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗੁਰੂਣਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ।
ਅਤ੍ਰਿਰੁਵਾਚ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਮੁਨਯੋऽਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਗृਹਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ।'
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹੇਮਗਰ੍ਭਾਣਿ ਦੂਰਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੁਣਹਿਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਫਲ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋ ਮਹੀਪਾਲ ਏਕੋऽਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿਰੀਹਕਃ
ਇਕ ਰਾਜਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਕਮ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਗਰੀਬ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਮਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸਂਚਯੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਧਰਮ ਜਾਂ ਲਾਭ ਲਈ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਨ ਜੋੜਨਾ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜਤਃ ਸਂਚਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਾਂਤਿ ਹਾਨਿਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹਾਨੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਧਨਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੁਲਾਯਾਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਕੋ ਤਰਾਜੂ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੇਖੇ।
ਅਰ੍ਥੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਵਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੬.੩੨.
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਸਂਪਦ੍ਵਿਮੋਹਾਯ ਵਿਮੋਹੋ ਨਰਕਾਯ ਚ
ਧਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮਿਲਕਤ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।