ਤਤਃ ਕੋਪਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਾਨਾਹੂਯ ਕੁਲਾਧਿਪਾਨ੍
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਭਕ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ਯਤਃ ਸਰ੍ਪਾ ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਪ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਪਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਨਵਨਾਯਕਾਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਖੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ॥ ਯਦਿ ਨਾਮ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਯੂਯਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ,
ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਧ੍ਵ ਇਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੬.੩੧.
ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਇਹ ਜੀਵ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦੇ ਹੋ?
ਅਥਵਾ ਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸ੍ਵ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਾਨੁषਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਚੁਣ ਲਵੋ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਹੋਣ।
ਪਾਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤਮਖੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਨਾ
ਪਾਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨੇ,
ਯਥਾ ਨ ਸਂਤਤਿਚ੍ਛੇਦੋ ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ
ਤਾਂ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ।
ਸ ਸਂਤਾਨਕृਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭੂਮਾਵਨ੍ਵੇषਯਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਤਨੀ ਲੱਭੇਗਾ।
ਭਾਵਿਨੀ ਚ ਭਵਦ੍ਵਂਸ਼ੇ ਜਰਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ
ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਉਮਰਦਾਰ ਕੁੜੀ ਜਨਮੇਗੀ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਯੋ ਭਵਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਬਚਾਏਗਾ।
ਸੁਤਲਂ ਨਿਤਲਂ ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਵਿਤਲਂ ਚ ਯਤ੍
ਸੁਤਲ, ਨਿਤਲ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਤਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਨ,
ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੇऽਤਿਰਮ੍ਯੇ ਚ ਸਰ੍ਵਭੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਭੁਂਜਥ ਸਦ੍ਭੋਗਾ ਨ੍ਗਤ੍ਵਾऽऽਸ਼ੁ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਸੱਚੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ।
ਸ਼ਕ੍ਨੁਮੋ ਵਸ੍ਤੁਮੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ ੬.੩੧.
ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਥਾਂ ਵਿਖਾ।
ਪਂਚਮੀ ਸ਼ੇषਕਾਲਸ੍ਤੁ ਨੇਯਸ੍ਤਤ੍ਰਂ ਰਸਾਤਲੇ
ਪੰਜਵਾਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਉਥੇ, ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤੈਰ੍ਨ ਹਂਤਵ੍ਯਾ ਮਾਨਵਾ ਦੋषਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਣ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਸਦਾ
ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਾਸ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਂ ਕੁਲਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੁਟੰਬ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਵਣਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਤਾਨ੍ਪੂਜਯਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸਾਵਣ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇऽਪਿ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਨ ਭਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍
ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪਾਪ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ ਸੁਤਵਾਂਛਯਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਉਥੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤਥਾ ਵਂਧ੍ਯਾ ਚ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯੇ ਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ੋਦ੍ਧਰਣਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਕਰੇ,
ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸੁਰੂਪਂ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਿਮਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪੂਜਯਤੇ ਨਾਗਾਞ੍ਛ੍ਰਾਵਣੇ ਪਂਚਮੀਦਿਨੇ ੬.੩੧.
ਫਿਰ, ਸਾਵਣ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਸਰ੍ਪਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਯਾਵਨ੍ਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇऽਹਿਸਂਭਵੇ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੱਪ ਵਾਲਾ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
ਅਤ੍ਰ ਵਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਾਂ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨੋ ਮਹੀਪਾਲਃ ਪੁਰਾਸੀਦ੍ਰਿਪੁਦਰ੍ਪਹਾ
ਇੰਦਰਸੇਨ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਃ ਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ੁਭੇ ਵਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸਾ ਜੀਵਿਤਵ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਫਿਰ, ਭਾਗ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਚਾਨਕ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।